Model ve ünlü aile üyesi Presley Gerber, bu yılın mart ayında Instagram hesabından yaptığı bir paylaşımla ibogain adlı maddeyle tedavi gördüğünü duyurdu. Paylaşımında “Pre Ibogaine Flood Dose - quiet moment before everything changed” (Ibogain yükleme dozundan önce - her şey değişmeden önceki sessiz an) ifadelerini kullanan Gerber, böylece bağımlılık tedavisinde tartışmalı bir yöntem olan ibogain kullanımını kamuoyuna açık şekilde gündeme getirdi. 22 yaşındaki Gerber, ünlü model Cindy Crawford ve iş insanı Rande Gerber’in oğlu olarak magazin basınının yakından takip ettiği bir isim.
Ibogain Nedir ve Nasıl Kullanılır?
Ibogain, Orta Afrika’da yetişen Tabernanthe iboga bitkisinin kök kabuğundan elde edilen güçlü bir psikoaktif maddedir. Yüzyıllardır Gabon ve çevresindeki ülkelerde geleneksel inisiyasyon törenlerinde kullanılan bu madde, Batı’da 1960’lardan itibaren bağımlılık tedavisinde deneysel olarak uygulanmaya başlanmıştır. Özellikle opioid, kokain ve metamfetamin bağımlılığında yoğun bir “yükleme dozu” (flood dose) alımıyla, kişinin yoğun bir içsel deneyim yaşaması ve ardından yoksunluk belirtilerinin azalması amaçlanır. Tedavi genellikle tıbbi gözetim altında, birkaç gün süren bir süreç olarak planlanır. Ancak ibogain, kalp ritmi bozuklukları (QT uzaması) ve ani ölüm riski taşıdığı için birçok ülkede yasal statüsü belirsizdir veya yasaktır. ABD’de DEA tarafından Schedule I (en tehlikeli ve tıbbi kullanımı olmayan maddeler) kategorisinde sınıflandırılmıştır. Buna rağmen Meksika, Kanada ve bazı Avrupa ülkelerinde özel kliniklerde tedavi amaçlı kullanıldığı bilinmektedir. Gerber’in paylaşımı, bu maddenin ünlüler arasında yaygınlaşan bir “detoks” yöntemi olarak popülerleşmesinin son örneği olarak değerlendiriliyor.
Gerber’in Paylaşımı ve Tepkiler
Presley Gerber’in mart ayındaki paylaşımı, kısa sürede binlerce beğeni ve yorum aldı. Bazı takipçileri Gerber’i cesaretinden dolayı tebrik ederken, bazıları da ibogainin tehlikelerine dikkat çekerek endişelerini dile getirdi. Gerber, paylaşımında tedavinin detaylarına ilişkin fazla bilgi vermedi; yalnızca “her şey değişmeden önceki sessiz an” ifadesiyle duygusal bir anı paylaştı. Bu tür paylaşımlar, ünlülerin ruh sağlığı ve bağımlılıkla mücadelelerini kamuya açmaları açısından önemli bir farkındalık yaratabiliyor; ancak aynı zamanda riskli tedavi yöntemlerinin denetimsiz kullanımını teşvik edebileceği yönünde eleştiriler de alıyor. Gerber’in babası Rande Gerber ve annesi Cindy Crawford, oğullarının tedavi süreciyle ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Ibogainin Yasal Durumu ve Riskleri
Ibogain, Türkiye’de de 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun kapsamında yasaklı maddeler arasında yer alıyor. Sağlık Bakanlığı’nın listelerinde “uyuşturucu madde” olarak tanımlanan ibogainin üretimi, satışı ve kullanımı yasal değil. Buna karşın son yıllarda özellikle sosyal medyada ibogain tedavisiyle ilgili içerikler artmış durumda. Uzmanlar, maddenin kesinlikle tıbbi gözetim olmadan kullanılmaması gerektiğini vurguluyor. Kardiyolojik riskler, psikoz ve ölüm vakaları nedeniyle birçok ülke ibogain kliniklerine sıkı denetim getirmiş veya tamamen yasaklamıştır. Dünya Sağlık Örgütü, ibogainin güvenliği ve etkinliği konusunda yeterli klinik çalışma bulunmadığını belirtiyor. Yine de bağımlılık tedavisinde çığır açabileceğini savunan araştırmacılar da var. Konu, bilim dünyasında etik ve güvenlik tartışmalarını beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uyuşturucuyla mücadelede hem ulusal hem bölgesel düzeyde aktif politikalar yürütüyor. İbogain gibi maddelerin yasaklı olması ve denetimi, Türkiye’nin ABD ve AB ile uyumlu bir uyuşturucu politikası izlediğini gösteriyor. Ancak sosyal medyada hızla yayılan bu tür içerikler, gençler arasında riskli madde kullanımını teşvik edebilir. Türkiye’nin genç nüfusu düşünüldüğünde, ibogain gibi maddelerin yasal statüsü ve tedavi yöntemleri konusunda kamuoyunun bilinçlendirilmesi kritik önem taşıyor. Ayrıca, yasa dışı ibogain ticaretinin Türkiye üzerinden yapılma ihtimali, güvenlik birimlerinin dikkatini gerektiriyor. Kısacası, bu haber doğrudan bir siyasi gelişme olmasa da, küresel uyuşturucu politikaları ve halk sağlığı açısından Türkiye’yi ilgilendiren bir boyuta sahip.
