Çin'in orta kesimindeki Hunan eyaletinde geçen ay meydana gelen ve 37 kişinin hayatını kaybetmesine yol açan havai fişek fabrikası patlamasına ilişkin soruşturma genişliyor. Eyalet yolsuzlukla mücadele komisyonu, acil durum yönetimi ve yerel yönetimlerde görevli üç üst düzey yetkiliyi daha kapsamlı bir soruşturma kapsamına aldı. Patlama, 5 Temmuz'da Liuyang şehrine bağlı bir kırsal bölgedeki izinsiz bir fabrikada meydana gelmiş, hem can kaybına hem de büyük maddi hasara yol açmıştı. Olayın ardından eyalet yönetimi, güvenlik ihlallerini ve olası yolsuzluğu araştırmak üzere özel bir ekip kurmuştu.
Soruşturma kapsamı ve detaylar
Hunan Eyalet Disiplin Denetleme Komisyonu tarafından yapılan açıklamada, soruşturmaya dahil edilen yetkililerin isimleri ve görevleri paylaşıldı. Bunlar arasında Liuyang Belediye Acil Durum Yönetimi eski müdürü, ilçe düzeyinde bir parti sekreteri ve eyalet Acil Durum Yönetimi Dairesi'nde bir denetçi yer alıyor. Yetkililerin, patlamaya yol açan güvenlik eksikliklerini göz ardı etmek veya rüşvet almak gibi suçlamalarla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Daha önce de iki fabrika sahibi ve dört yerel yönetici tutuklanmıştı. Çin'de iş kazaları sonrası yetkililere yönelik soruşturmalar sıkça görülse de, bu vakadaki hızlı ve kapsamlı müdahale dikkat çekiyor. Patlamanın, fabrikanın ruhsatsız faaliyet göstermesi ve patlayıcı maddelerin uygunsuz depolanmasından kaynaklandığı tahmin ediliyor. Çin'de özellikle yılbaşı öncesi havai fişek üretiminin arttığı dönemlerde benzer kazalar yaşanabiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Çin, dünyanın en büyük havai fişek üreticisi konumunda ve sektör, özellikle Hunan gibi kırsal bölgelerde önemli istihdam sağlıyor. Ancak güvenlik standartlarının düşük olduğu küçük ölçekli fabrikalarda sık sık patlama ve yangınlar meydana geliyor. Bu olay, Çin hükümetinin iş güvenliği konusundaki denetim mekanizmalarının yetersiz kaldığına dair eleştirileri yeniden gündeme taşıdı. Küresel havai fişek tedarik zincirinde Çin'in payının yüzde 90'ın üzerinde olduğu düşünülürse, bu tür olaylar uluslararası piyasalarda arz sıkıntısına yol açabilir. Ayrıca, Çin'in yolsuzlukla mücadele kampanyası kapsamında yerel yöneticilere yönelik bu tür soruşturmalar, hükümetin hesap verebilirlik konusundaki kararlılığını gösterme çabası olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de havai fişek üretimi ve depolanması sırasında ciddi kazalar yaşanmış, 2018'de İstanbul'da bir havai fişek deposunda meydana gelen patlama 5 kişinin ölümüne yol açmıştı. Çin'deki bu olay, Türkiye'deki iş güvenliği denetimlerinin ve özellikle patlayıcı madde üretim tesislerindeki denetim mekanizmalarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Küresel havai fişek pazarında Çin'in hakimiyeti, Türkiye'nin ithalatında da belirleyici; bu tür üretim kazaları tedarik zincirinde aksamalara ve fiyat artışlarına neden olabilir. Diplomatik olarak doğrudan bir bağlantı bulunmasa da, Çin'in iş güvenliği ve yolsuzlukla mücadele uygulamaları, benzer sorunlarla mücadele eden Türkiye için dolaylı bir ders niteliği taşıyor.
