ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, Çarşamba günü Batı Şeria'daki İsrailli yerleşimcilerin şiddetini "terör eylemi" olarak nitelendirerek kınadı. Huckabee, ziyaretinin Turmusayya ve bölgedeki diğer topluluklarda yaşayan ve "bu tür eylemlerden rahatsız olan" ABD vatandaşları için olduğunu belirtti. Bu açıklama, ABD'nin İsrail yerleşimci şiddetine yönelik tutumunda dikkat çekici bir ton değişikliğine işaret ediyor.
Olayın Arka Planı
Huckabee'nin sözleri, Batı Şeria'da artan yerleşimci şiddeti olaylarının ardından geldi. Son aylarda Filistinlilere yönelik saldırılar ve mülk tahribatı raporları sıklaşmış, uluslararası toplumdan tepkiler yükselmişti. Özellikle Turmusayya köyü, Haziran 2023'te yerleşimcilerin düzenlediği ve bir Filistinlinin öldüğü geniş çaplı bir saldırıyla gündeme gelmişti. ABD vatandaşlarının da yaşadığı bu bölgede güvenlik endişeleri artmış durumda.
Huckabee, ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, "Buradaki Amerikalılar, kendilerini rahatsız eden insanlar tarafından hedef alınıyor. Bu bir terör eylemidir" ifadelerini kullandı. Büyükelçi, ABD'nin vatandaşlarının güvenliğini sağlamak için İsrail makamlarıyla temas halinde olduğunu da sözlerine ekledi. Ancak Huckabee, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetlerine ilişkin geleneksel ABD politikasında bir değişiklik sinyali vermedi; yalnızca şiddet olaylarını kınadı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD yönetimi, uzun süredir İsrail'in yerleşim genişlemesini uluslararası hukuka aykırı olarak değerlendiriyor ve barış sürecine zarar verdiğini belirtiyor. Ancak özellikle Trump döneminde yerleşimcilere yönelik eleştiriler daha yumuşak bir tonda dile getirilmişti. Huckabee'nin "terör" ifadesi, Biden yönetiminin yerleşimci şiddetine karşı daha sert bir tutum izlediği yönündeki sinyallerle örtüşüyor. Nitekim son aylarda ABD, şiddet olaylarına karışan bazı yerleşimcilere yaptırım uygulamıştı.
Bu açıklama, İsrail-ABD ilişkilerinde hassas bir dengeyi yansıtıyor: Washington, İsrail'in güvenlik kaygılarını desteklerken, Filistinlilere yönelik aşırı şiddeti de kamuoyu önünde kınıyor. Uluslararası kamuoyu, Filistin meselesinde adil bir çözüm için ABD'nin daha aktif rol alması gerektiğini savunuyor. Huckabee'nin sözleri, bu yöndeki beklentileri kısmen karşılasa da somut adımların gelip gelmeyeceği belirsiz.
Bölgede tansiyonun düşürülmesi için ABD'nin arabuluculuğu kritik. Ancak yerleşimci şiddetinin durdurulması, İsrail hükümetinin alacağı önlemlere bağlı. Huckabee'nin açıklaması, İsrail iç siyasetinde de yankı bulabilir; aşırı sağ koalisyon ortakları tepki gösterebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasını uzun süredir destekliyor ve Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetini kınıyor. ABD'nin bu konudaki tutum değişikliği, Türkiye'nin uluslararası platformlarda yürüttüğü Filistin yanlısı diplomasiye dolaylı bir destek sağlayabilir. Ancak ABD'nin İsrail'e olan stratejik bağlılığı sürdüğü için Türkiye, somut bir politika değişikliği beklemekte temkinli. Yine de bu tür açıklamalar, Türkiye'nin bölgesel barış çağrılarını güçlendirebilir ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformlarda ortak bir söylem oluşturulmasına katkı sunabilir.
