İsrailli yerleşimciler, geçtiğimiz hafta sonu Batı Şeria'nın Celud köyünde NBC News ekibine saldırarak muhabir Matt Bradley ile iki ekip üyesini ve röportaj yaptıkları Filistinli kadın Aida Ahmed Abdullah'ı yaraladı. Olay, ABD'nin Batı Şeria'daki Amerikan vatandaşlarının ölümleri ve İsrail yerleşimci şiddeti karşısındaki tutumunu bir kez daha gündeme getirdi. ABD Büyükelçisi Mike Huckabee'nin bu tür olaylara verdiği yanıtlar, Washington'un İsrail politikasındaki çelişkileri gözler önüne seriyor.
Olayın Arka Planı ve Huckabee'nin Tutumu
NBC News ekibi, Celud köyünde İsrailli yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırılarını araştırıyordu. Görgü tanıklarına göre, yerleşimciler aniden araçtan inip ekibe saldırdıktan sonra aynı araca binip olay yerinden uzaklaştı. Saldırıda yaralanan Matt Bradley ve ekibi, bölgedeki gerginliğin boyutunu gözler önüne serdi. Ancak asıl tartışma, ABD yönetiminin bu tür saldırılar karşısındaki sessizliği ve Huckabee'nin açıklamaları etrafında dönüyor.
Huckabee, göreve geldiğinden bu yana Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetini sürekli olarak geçiştirdi ve İsrail'in güvenlik endişelerine vurgu yaptı. Amerikan vatandaşı olan Filistinlilerin öldürülmesi durumunda bile, Huckabee'nin ailelere taziye mesajı göndermekten kaçındığı, hatta bazı vakalarda ölümleri "trajik kazalar" olarak nitelendirdiği biliniyor. Örneğin, geçtiğimiz yıl Amerikan vatandaşı olan 78 yaşındaki Filistinli bir adam, yerleşimciler tarafından dövülerek öldürüldüğünde, Huckabee olayı "iki taraf arasında çıkan bir arbede" olarak tanımlamıştı. Bu tutum, ABD Dışişleri Bakanlığı'nın insan hakları raporlarına da yansımış ve İsrail'e yönelik eleştirilerin dozunun düşürülmesine yol açmıştı.
Huckabee'nin Batı Şeria'daki Amerikan vatandaşlarının ölümleri konusundaki pasif tutumu, sadece insani değil, aynı zamanda hukuki bir sorun teşkil ediyor. Amerikan yasalarına göre, yurt dışında bir Amerikan vatandaşı saldırıya uğradığında veya öldürüldüğünde, ABD hükümetinin soruşturma başlatması ve failleri adalet önüne çıkarması beklenir. Ancak Huckabee, İsrail'in egemenlik haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini savunarak bu tür soruşturmaların önünü tıkıyor. Bu durum, Amerikan kamuoyunda ve Kongre'de tepkilere neden oluyor; bazı senatörler, Huckabee'nin görevini kötüye kullandığını ve İsrail yanlısı bir tutum sergilediğini dile getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Olay, sadece ABD-İsrail ilişkileri bağlamında değil, aynı zamanda bölgesel istikrar açısından da önem taşıyor. Batı Şeria'da yerleşimci şiddeti son yıllarda artış gösterdi ve Filistinlilere yönelik saldırılar neredeyse günlük hale geldi. İsrail ordusunun bu saldırılara göz yumduğu, hatta bazı durumlarda yerleşimcilere destek verdiği uluslararası raporlarda yer alıyor. ABD'nin bu konudaki sessizliği, Filistin yönetiminin barış sürecine olan güvenini daha da zayıflatıyor ve iki devletli çözüm umutlarını azaltıyor.
Uluslararası toplum, özellikle Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, İsrail'in yerleşimci şiddetine karşı daha sert önlemler alması gerektiğini savunuyor. Ancak ABD'nin veto gücü, BM Güvenlik Konseyi'nde İsrail'e yönelik herhangi bir yaptırım kararını engelliyor. Huckabee'nin tutumu, Washington'un İsrail'e koşulsuz destek politikasının bir yansıması olarak görülüyor. Bu durum, ABD'nin Orta Doğu'daki arabuluculuk rolünü de zedeliyor; zira Filistinliler, ABD'yi tarafsız bir arabulucu olarak görmüyor.
NBC News ekibine yapılan saldırı, basın özgürlüğü açısından da endişe verici. Gazetecilerin çatışma bölgelerinde korunması uluslararası hukuk tarafından güvence altına alınmıştır. İsrailli yetkililerin saldırıyı kınamaması ve failleri yakalamak için herhangi bir adım atmaması, uluslararası basın kuruluşlarının tepkisini çekiyor. Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütü, olayı "İsrail'in gazetecilere yönelik sistematik saldırılarının bir parçası" olarak nitelendirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Batı Şeria'daki gelişmeleri yakından takip ediyor ve Filistin davasına verdiği destekle biliniyor. ABD'nin İsrail yanlısı tutumu, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik çabalarını zorlaştırıyor. Huckabee'nin Amerikan vatandaşlarının ölümleri karşısındaki kayıtsızlığı, ABD'nin insan hakları söylemindeki tutarsızlığı gözler önüne seriyor. Bu durum, Türkiye'nin uluslararası platformlarda İsrail'in yerleşimci şiddetini gündeme taşıması için bir fırsat yaratabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Filistinlilere yönelik insani yardımları ve siyasi desteği, bölgede artan gerginlikte daha da önem kazanıyor. Ankara, Washington'a İsrail'e baskı yapması çağrısında bulunarak, Orta Doğu barış sürecinde etkin bir rol oynamayı hedefliyor.
