Hürmüz Boğazı'nda güvenli seyrüseferin sağlanması için yürütülen mayın tarama operasyonunun, normal deniz trafiğine dönüşü haftalarca geciktirebileceği belirtiliyor. Su yolunun yeniden açılması için varılan anlaşmaya rağmen, denizcilik ve deniz güvenliği kaynakları, mayın tehdidinin tamamen ortadan kaldırılmasının zaman alacağını vurguluyor. Bölgede seyir halindeki ticari gemiler, mayın riski nedeniyle alternatif rotalara yönelirken, küresel enerji piyasalarında tedirginlik sürüyor.
Mayın tehdidi ve temizlik operasyonunun zorlukları
Reuters haber ajansına konuşan denizcilik uzmanları, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların tespit ve imha edilmesinin teknik olarak karmaşık bir süreç olduğunu ifade ediyor. Özellikle su altı akıntıları ve düşük görüş mesafesi, mayın tarama gemilerinin çalışmalarını zorlaştırıyor. Uzmanlar, mayınların bir kısmının eski tip olabileceği gibi, bazılarının da akıllı mayınlar olduğunu ve bunların etkisiz hale getirilmesinin daha fazla uzmanlık gerektirdiğini belirtiyor. Operasyonun koordinasyonu için bölge ülkeleri ve uluslararası deniz gücü arasında işbirliği yapılırken, mayın tarama gemilerinin sayısının yetersiz olduğu ve sürecin en az birkaç hafta sürebileceği kaydediliyor.
Geçtiğimiz günlerde İran ve Suudi Arabistan arasında varılan anlaşma ile boğazın yeniden açılması umut edilirken, mayınların varlığı bu iyimserliği gölgeledi. İran'ın geçmişte boğaza döşediği mayınlar, 1980'lerdeki Tanker Savaşı'ndan bu yana bölgedeki en büyük deniz güvenliği krizine yol açtı. Şu ana kadar iki ticari gemi mayına çarparak hasar alırken, can kaybı yaşanmadı. Ancak sigorta şirketleri, bölgeye yönelik primleri yükseltti ve bazı armatörler rotalarını değiştirdi.
Küresel enerji arzına etkileri
Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu. Boğazdaki herhangi bir aksama, küresel petrol fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Mayın tehdidi nedeniyle boğazdan geçen gemi sayısında yüzde 40'a varan düşüş yaşandığı tahmin ediliyor. Bu durum, özellikle Asya ve Avrupa'daki rafinerileri olumsuz etkiliyor. Alternatif rotaların daha uzun olması, navlun maliyetlerini artırırken, petrol fiyatları da son bir haftada yüzde 5 yükseldi.
Uzmanlar, mayın temizliği tamamlanana kadar boğazdan geçişlerin kontrollü ve sınırlı olacağını, bunun da enerji arzında daralmaya yol açabileceğini öngörüyor. ABD ve müttefikleri, bölgeye ek mayın tarama gemileri gönderme kararı alırken, İran da kendi kıyılarında mayın temizliği yaptığını duyurdu. Ancak taraflar arasındaki güven eksikliği, koordinasyonu zorlaştıran bir diğer faktör olarak öne çıkıyor. Öte yandan, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, boğazdaki güvenliğin sağlanması için uluslararası topluma çağrıda bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı'ndaki bu gelişme, Türkiye'nin enerji güvenliği ve dış ticareti açısından yakından izlenmelidir. Türkiye, petrol ve doğalgaz ihtiyacının önemli bir kısmını Körfez ülkelerinden ve İran'dan karşılamaktadır. Boğazdaki gecikme, enerji maliyetlerini artırarak Türkiye'nin cari açığı üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, boğazın güvenliği, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesindeki stratejik konumuyla da bağlantılıdır. Türkiye, bölgedeki istikrarın sağlanması için diplomatik girişimlerde bulunabilir ve NATO içinde mayın tarama operasyonlarına katkı sağlayabilir. Bu kriz, Türkiye'nin enerji kaynaklarını çeşitlendirme çabalarının önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
