Deniz trafiği takip kuruluşu AXSMarine, 18 Haziran'da Hürmüz Boğazı'ndan 25 ticari geminin geçtiğini bildirdi. Bu sayı, 18 Nisan'dan bu yana kaydedilen en yüksek günlük geçiş miktarı olurken, Haziran ayının ilk on gününde ölçülen ortalama günlük geçiş sayısının beş katından fazlasına ulaştı. Artış, ABD ile İran arasında varılan ve bölgedeki çatışmayı sona erdiren anlaşmanın ardından geldi.
Anlaşmanın ardından trafikte patlama
AXSMarine verilerine göre, anlaşmanın duyurulmasından kısa süre sonra Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişleri hızla arttı. 18 Haziran itibarıyla kaydedilen 25 geçiş, bölgedeki deniz ticaretinin normale dönmeye başladığının en somut göstergesi olarak değerlendiriliyor. Boğaz, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yoludur. Son aylarda İran ile ABD arasındaki gerilim ve askeri hareketlilik, gemi trafiğini ciddi şekilde etkilemişti. Nisan ayından itibaren geçişlerde belirgin bir düşüş yaşanmış, Haziran başında günlük ortalama sadece 4-5 geçişe kadar gerilemişti.
Bu artışın arkasında, ABD ile İran arasında 16 Haziran'da imzalanan ve bölgedeki askeri faaliyetlerin durdurulmasını öngören anlaşma yatıyor. Anlaşma kapsamında her iki taraf da Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırıları ve mayın tehditlerini sonlandırmayı taahhüt etti. Sigorta şirketleri de bu gelişme üzerine bölge için savaş risk primlerini düşürdü. Bu da gemi sahiplerini ve nakliye şirketlerini yeniden Hürmüz rotasını kullanmaya teşvik etti.
Bölgesel ve küresel ekonomik yansımalar
Hürmüz Boğazı'ndaki bu canlanma, küresel enerji piyasalarında da olumlu karşılandı. Petrol fiyatları, anlaşma haberinin ardından %3'ün üzerinde geriledi. Analistler, boğazdan geçen petrol tankeri sayısındaki artışın arz güvenliğine ilişkin endişeleri azalttığını belirtiyor. Özellikle Asya ülkeleri, petrol ithalatının büyük kısmını bu güzergahtan sağladığı için gelişmeyi yakından takip ediyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt gibi Körfez ülkeleri de ihracatlarının kesintisiz devam etmesinden memnun. Ancak uzmanlar, anlaşmanın henüz çok yeni olduğunu ve taraflar arasında güven tesisinin zaman alacağını hatırlatıyor. AXSMarine verileri, boğazdaki geçişlerin anlaşma öncesi seviyelere dönmesi için birkaç hafta daha gerektiğini gösteriyor. 19 Haziran'da kaydedilen 22 geçiş, istikrarlı bir artışın sinyalini verse de temkinli olmakta fayda var.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin artması, Türkiye için de önemli bir gelişme. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını Körfez ülkelerinden ve İran'dan ithal ediyor. Boğazın güvenliği, Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve petrol/doğalgaz fiyatları üzerinde doğrudan etkili. Anlaşma, bölgede bir savaş riskini azaltarak Türkiye'nin ithalat maliyetlerini düşürebilir. Ayrıca Türkiye, dolaylı olarak etkilenebilecek ticaret yollarının güvence altına alınmasından fayda sağlayacak. Ancak anlaşmanın kalıcı olup olmayacağı ve ABD-İran ilişkilerinin seyri, Türkiye'nin dış politikasında dikkatle izlenmesi gereken unsurlar arasında yer alıyor.
