Hong Kong Konut Bürosu, kentteki kronik konut krizine çözüm olarak geliştirilen 'bölünmüş konut' (subdivided unit) düzenlemesi kapsamında, resmi asgari standartları karşılayan ilk üç birimi onayladı. Başvuru sahibi Hayson Chan Hin-hay, sürecin başarıyla tamamlanmasının ardından diğer ev sahiplerine profesyonel yardım almalarını tavsiye ederek, 'Zaman ve para kaybını önlemek için mutlaka uzman desteği alın' dedi. Chan'ın On Tat Chee Bulvarı'ndaki binada yer alan üç birimi, 8 metrekarelik asgari taban alanı, pencere ve ayrı tuvalet gibi temel gereklilikleri karşılıyor.
Arka plan: Bölünmüş konut krizi ve yeni standartlar
Hong Kong, dünyanın en pahalı konut piyasalarından birine sahip. Nüfusun yaklaşık yüzde 10'u, genellikle tek odalı, banyo ve mutfak paylaşımlı, standart altı 'bölünmüş konut'larda yaşıyor. Bu birimler, mevcut dairelerin ince duvarlarla bölünmesiyle oluşturuluyor ve çoğu zaman sağlıksız koşullar barındırıyor. Hükümet, 2022 yılında bu konutlar için asgari standartlar belirleyen bir yönetmelik çıkarmıştı. Buna göre her birimin en az 8 metrekare olması, doğal ışık alan bir penceresi bulunması ve kendine ait bir tuvaleti olması gerekiyor. Ayrıca tavan yüksekliği en az 2,5 metre olacak. Onaylanan ilk üç birim, bu standartların tamamını karşılıyor.
Chan, 2021 yılında satın aldığı üç daireyi bölerek toplam 51 birim oluşturduğunu ve bunlardan 36'sını kiraya verdiğini belirtti. Onay alan üç birimin tadilatının yaklaşık 200.000 Hong Kong dolarına (yaklaşık 25.600 ABD doları) mal olduğunu söyleyen Chan, diğer birimler için de başvuru yapmayı planladığını ifade etti. Konut Bürosu, standartları karşılamayan birimlerin sahiplerine 2024 yılı sonuna kadar uyum sağlamaları için süre tanımıştı. Uymayanlara 10.000 Hong Kong dolarına kadar para cezası ve 6 aya kadar hapis cezası öngörülüyor.
Bölgesel boyut: Asya'nın konut sorunları ve Hong Kong modeli
Hong Kong'daki bu düzenleme, Asya'nın büyük metropollerinde giderek artan konut sorununa farklı bir yaklaşım getiriyor. Japonya'da 'mikro daire' olarak bilinen 10-15 metrekarelik birimler yaygınken, Güney Kore'de 'goshiwon' adı verilen yatakhaneler benzer ihtiyaçlara cevap veriyor. Ancak Hong Kong, bu konutları resmi olarak tanıyarak ve standartlara bağlayarak farklı bir yol izliyor. Uzmanlar, bu modelin Singapur gibi diğer yoğun nüfuslu kentler için de örnek olabileceğini belirtiyor. Öte yandan, insan hakları örgütleri, asgari standartların yetersiz olduğunu ve 8 metrekarenin bir insanın barınması için çok küçük olduğunu savunuyor. Hong Kong'da konut fiyatları, pandemi sonrası dönemde yüzde 15 civarında gerilemiş olsa da, hala dünyanın en yüksek seviyelerinde bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hong Kong'un bölünmüş konut standartları, Türkiye'deki benzer sorunlar için ders niteliği taşıyor. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde, yüksek kira fiyatları nedeniyle kaçak ve standart altı bölünmüş konutlar yaygınlaşıyor. Türkiye'de resmi bir 'bölünmüş konut' tanımı ve asgari standart bulunmamakla birlikte, 2023 yılında çıkarılan yönetmelikle kentsel dönüşüm alanlarında benzer düzenlemeler gündeme gelmişti. Hong Kong modeli, Türkiye'deki yerel yönetimlerin bu soruna nasıl müdahale edebileceği konusunda fikir verebilir. Ancak 8 metrekare gibi bir asgari alan, Türkiye şartlarında yetersiz kalabilir; zira Türkiye'de 30 metrekarenin altındaki konutlar genellikle sağlıksız kabul ediliyor. Yine de, Hong Kong'un uygulaması, en azından bir standardın varlığının önemini gösteriyor ve Türkiye'nin konut politikalarında benzer bir yaklaşımı benimsemesi için tartışma başlatabilir.
