Hong Kong Özel İdari Bölgesi İcra Direktörü John Lee Ka-chiu, Eylül ayında şehrin ilk beş yıllık planını politika konuşmasıyla birlikte açıklayarak Hong Kong'un ana Çin toprakları dışında yuan kullanımını artırma stratejik rolünü öncelikli hedef olarak vurguladı. Bu adım, Hong Kong'un küresel finans merkezi konumunu pekiştirme ve yuanın uluslararasılaşmasında köprü görevi görme iddiasını yansıtıyor. Ancak şehir, artan jeopolitik gerilimler ve ekonomik yavaşlama ortamında bu hedefe ne kadar ulaşabileceği konusunda ciddi soru işaretleriyle karşı karşıya.
Yuanın Uluslararasılaşmasında Hong Kong'un Rolü
Hong Kong, 2000'li yılların başından itibaren Çin'in offshore yuan (CNH) piyasasının merkezi olarak konumlandırıldı. Şehir, ana Çin toprakları dışında en büyük yuan likidite havuzuna ev sahipliği yapıyor ve küresel yuan işlemlerinin önemli bir bölümü burada gerçekleşiyor. Çin Halk Bankası'nın (PBOC) verilerine göre, Hong Kong'daki yuan mevduatları 2023 itibarıyla 1 trilyon yuanı aşmış durumda. Ayrıca, Şanghay-Hong Kong ve Shenzhen-Hong Kong Borsa Bağlantıları ile Bond Connect gibi mekanizmalar, uluslararası yatırımcıların Çin piyasalarına erişimini kolaylaştırıyor.
John Lee'nin açıkladığı beş yıllık plan, Hong Kong'un yuan ürün ve hizmetlerini çeşitlendirmeyi, yuan cinsinden varlık yönetimi ve risk yönetimi araçlarını geliştirmeyi ve şehrin offshore yuan merkezi olarak altyapısını güçlendirmeyi hedefliyor. Plan ayrıca, Hong Kong'un "Büyük Körfez Bölgesi" (Greater Bay Area) ile entegrasyonunu derinleştirerek yuanın sınır ötesi kullanımını artırmayı öngörüyor.
Ancak Hong Kong'un yuan hedefi, Çin'in sermaye kontrolleri ve yuanın konvertibilitesi konusundaki sınırlamalar nedeniyle zorluklarla karşılaşıyor. Yuanın tam konvertibil hale gelmemesi, uluslararası yatırımcıların yuan cinsinden varlıklara olan ilgisini sınırlayan temel etkenlerden biri. Ayrıca, Çin ekonomisindeki yavaşlama ve emlak sektöründeki kriz, yuanın değer kazanma beklentilerini zayıflatarak offshore yuan talebini olumsuz etkiliyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut: Jeopolitik Rüzgarlar
Hong Kong'un yuan merkezi olma çabası, ABD-Çin arasındaki jeopolitik rekabetin gölgesinde şekilleniyor. Washington'un Hong Kong'a yönelik yaptırımları ve Çin'e karşı teknoloji ve finans alanındaki baskıları, şehrin küresel finans merkezi statüsünü tehdit ediyor. Özellikle 2020'de yürürlüğe giren Ulusal Güvenlik Yasası sonrası ABD, Hong Kong'a bazı ihracat kolaylıklarını askıya aldı ve şehirdeki iş ortamına ilişkin endişeler arttı.
Öte yandan, Çin yönetimi yuanın uluslararasılaşmasını stratejik bir öncelik olarak görüyor ve Hong Kong'u bu hedefin merkezine yerleştiriyor. Rusya'nın Ukrayna işgali sonrası Batı yaptırımlarına maruz kalması, alternatif ödeme sistemleri ve rezerv para birimi arayışlarını hızlandırdı. Bu ortamda Çin, yuanın küresel ticarette daha fazla kullanılması için çaba sarf ediyor. Hong Kong da bu çabaların doğal üssü konumunda.
Ancak, Hong Kong'un yuan piyasası gelişimi, şehrin kendine özgü siyasi ve ekonomik koşullarından etkileniyor. Son yıllarda artan sansür ve ifade özgürlüğü kısıtlamaları, uluslararası finans profesyonellerinin şehre olan güvenini sarsmış durumda. Ayrıca, Singapur gibi rakip finans merkezleri, yuan işlemlerinde pay kapmak için agresif adımlar atıyor. Singapur, 2023'te offshore yuan işlemlerinde rekor hacme ulaşarak Hong Kong'a meydan okudu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hong Kong'un yuan merkezi olma hedefi, Türkiye'nin dış ticaret ve finans stratejileri açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Çin ile ticaretini artırma ve yuan cinsinden ticaret anlaşmaları yapma yönünde adımlar atıyor. Hong Kong'un yuan altyapısını güçlendirmesi, Türk işletmeleri için yuan cinsinden işlem yapma ve finansman sağlama imkanlarını genişletebilir. Ayrıca, Çin'in yuanı uluslararasılaştırma çabaları, küresel rezerv para birimi dengelerini etkileyerek Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin döviz rezerv kompozisyonlarını çeşitlendirmesine katkı sağlayabilir. Ancak jeopolitik riskler ve Hong Kong'un artan belirsizlikleri, bu potansiyelin sınırlı kalmasına yol açabilir.
