Hong Kong'da motosikletli teslimat kuryesi Raj Bhattarai*, yaklaşık bir yıl önce iş sırasında motosikletine arkadan bir aracın çarpması sonucu hem fiziksel hem de maddi olarak büyük acı çekti. Kırklı yaşlarındaki Bhattarai, sırtından yaralanarak bir ay hastalık izni aldı ve tazminat almak için 10 ay bekledi. Bu süreçte gelir kaybı yaşayan Bhattarai, Hong Kong hükümetinin önerdiği yeni kurye tazminat düzenlemesinin sorunları çözmekten uzak olduğunu söylüyor.
Gelişmenin arka planı
Hong Kong'da gıda ve paket teslimatı yapan binlerce kurye, trafik kazalarında sıklıkla yaralanıyor ve mevcut sistemde tazminat almak oldukça zor. Bhattarai gibi birçok kurye, iş kazalarında sigorta şirketlerinin ödeme yapmaması ya da geciktirmesi nedeniyle mağdur oluyor. Şehir yönetimi, bu sorunları çözmek için yeni bir düzenleme önerdi: Teslimat şirketleri, her kurye için yıllık yaklaşık 4.200 Hong Kong doları (yaklaşık 540 ABD doları) ödeyerek kuryeleri iş kazalarına karşı sigortalatacak. Ancak bu paket, sakatlanan kuryelere ödenecek tazminat miktarını düşürüyor.
Önerilen düzenlemeye göre, kuryeler iş kazası sonucu yaralanırlarsa sadece hastane masrafları ve maaş kaybı için günlük 400 Hong Kong doları alacak. Bu miktar, Bhattarai'nin kaza sonrası 10 ay boyunca yaşadığı gelir kaybını karşılamaktan çok uzak. Kuryeler, bu düzenlemenin işverenlerin sorumluluğunu azalttığını ve iş güvenliği önlemlerinin artırılması gerektiğini savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hong Kong'daki bu durum, dünya genelinde artan gig ekonomisi ve teslimat sektöründe çalışanların hakları konusundaki tartışmaların bir parçası. Pandemi ile birlikte patlayan online alışveriş ve yemek siparişleri, teslimat kuryelerinin sayısını artırdı. Ancak bu çalışanların çoğu, bağımsız yüklenici statüsünde oldukları için iş güvencesi ve sosyal haklardan yoksun. Birçok ülkede, kuryelerin sendikalaşma ve asgari ücret talepleri gündeme geliyor. Hong Kong'da önerilen bu düzenleme, diğer Asya şehirlerine de örnek teşkil edebilir; ancak kuryelerin tepkisi, düzenlemenin yeterli olmadığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de motokuryelik yaygınlaşırken, bu çalışanların iş kazaları ve sigorta sorunları benzer şekilde gündemde. Hong Kong'daki bu tartışma, Türkiye'deki kuryelerin hakları konusunda önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de kuryelerin büyük bir kısmı taşeron firmalar aracılığıyla çalışıyor ve birçoğu sigortasız. Bu durum, iş kazalarında ciddi mağduriyetlere yol açıyor. Hong Kong'daki önerinin, iş güvenliği ve tazminat konularında yetersiz kaldığını gören Türk kuryeler, kendi hakları için mücadelede yeni argümanlar bulabilir. Ayrıca Türk hükümetinin, gig ekonomisinde çalışanların haklarını düzenleyen yasalar çıkarırken bu tür sorunları dikkate alması gerekiyor.
