Hong Kong hükümetinin güzellik ve fitness sektöründe ön ödemeli sözleşmelere yönelik daha sıkı düzenlemeler getirme planı, sektör temsilcileri arasında ciddi endişeye yol açtı. İşletmeciler, önerilen katı iade penceresi ve idari ücret tavanlarının sektörün operasyonel gerçeklerini göz ardı ettiğini belirterek, bu düzenlemelerin ticarete ağır bir darbe vuracağı uyarısında bulundu. Hong Kong hükümeti, pazartesi günü başlattığı iki aylık kamuoyu danışma sürecinde, tüketicileri korumak amacıyla ön ödemeli hizmet sözleşmelerinde üç iş günü içinde cayma hakkı ve maksimum yüzde 5 idari ücret sınırı öneriyor.
Düzenlemenin arka planı ve sektörün tepkileri
Hong Kong Ticaret ve Ekonomik Kalkınma Bürosu tarafından hazırlanan taslak, güzellik ve fitness merkezlerinin yanı sıra masaj, sağlıklı yaşam ve kilo verme hizmetlerini de kapsıyor. Mevcut düzenlemeler yalnızca fitness merkezlerini kapsarken, yeni teklif sektörü genişletmeyi hedefliyor. Sektör temsilcileri, üç iş günlük iade süresinin özellikle yüksek maliyetli ekipman yatırımları ve personel eğitimi gerektiren işletmeler için uygulanmasının zor olduğunu savunuyor. Hong Kong Güzellik ve Estetik Endüstrisi Genel Birliği Başkanı, bu düzenlemenin tüketici güvenini artırmak yerine, işletmelerin nakit akışını bozarak kapanmalara yol açabileceğini belirtti. Ayrıca, maksimum yüzde 5 idari ücret sınırının, sektördeki mevcut uygulamaların çok altında kaldığı ve işletmelerin maliyetlerini karşılayamayacağı ifade ediliyor.
Hong Kong Tüketici Konseyi ise düzenlemeyi desteklerken, özellikle son yıllarda yaşanan büyük çaplı güzellik merkezi kapanışları ve tüketici mağduriyetlerinin önlenmesi açısından önemli olduğunu vurguluyor. Konsey verilerine göre, 2020-2023 yılları arasında ön ödemeli güzellik ve fitness sözleşmeleriyle ilgili 1.200'den fazla şikayet alınmış ve toplam zarar 50 milyon Hong Kong dolarını aşmıştır.
Bölgesel boyut ve küresel eğilimler
Hong Kong'un bu hamlesi, Asya-Pasifik bölgesinde tüketiciyi koruma yasalarının giderek sıkılaştığı bir döneme denk geliyor. Singapur, Malezya ve Tayvan gibi komşu ekonomilerde de benzer düzenlemeler yürürlüğe girmiş durumda. Çin anakarasında ise ön ödemeli kartlara ilişkin düzenlemeler daha katı olup, Guangdong eyaleti gibi bölgelerde işletmelerin tüketicilere 7 gün içinde koşulsuz iade hakkı tanıması zorunlu. Küresel ölçekte ise Avrupa Birliği'nin Tüketici Hakları Direktifi, çevrimiçi satın alımlarda 14 gün cayma hakkı tanıyor. Hong Kong'un önerdiği 3 iş günlük süre, uluslararası standartlara kıyasla oldukça kısa kalırken, sektör temsilcileri bu sürenin bile uygulanamaz olduğunu iddia ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hong Kong'da yaşanan bu düzenleme tartışması, Türkiye'de de benzer sektörlerdeki tüketici hakları düzenlemelerine ışık tutuyor. Türkiye'de 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında abonelik sözleşmeleri ve ön ödemeli hizmetler belirli kurallara tabi. Ancak güzellik ve fitness sektöründe Hong Kong'da yaşanan sorunların benzerleri Türkiye'de de görülüyor. Özellikle pandemi sonrası kapanan spor salonları ve güzellik merkezleri, tüketici mağduriyetlerini artırdı. Türkiye'nin mevcut düzenlemeleri, cayma hakkı konusunda Hong Kong'un önerisinden daha esnek olsa da, sektörün kendine özgü yapısı (yüksek peşin yatırım, uzun vadeli paketler) göz önüne alındığında, Türk yetkililerin benzer bir dengeyi gözetmesi gerekiyor. Küresel ticaret bağlamında, Hong Kong'daki düzenleme uluslararası hizmet ticareti standartlarını da etkileyebilir; Türkiye'nin hizmet ihracatı hedefleri açısından bu gelişmeleri izlemesi önem taşıyor.
