Hollanda'da 2024 yılında yürürlüğe giren yeni yasa kapsamında, 1 ila 12 yaş arasındaki bir çocuğa ülkede ilk kez ötenazi uygulandı. Sağlık Bakanlığı tarafından doğrulanan olay, terminal dönemdeki bir hastalık nedeniyle dayanılmaz acı çeken çocuğun ailesinin ve doktorların ortak kararıyla gerçekleştirildi. Hollanda, çocuk ötenazisini yasallaştıran dünyadaki sayılı ülkelerden biri olarak biliniyor.
Yeni Yasanın Kapsamı ve İlk Uygulama
Hollanda'da 2002 yılında yetişkinler için yasallaşan ötenazi, 2024'te yapılan yasal düzenlemeyle 1-12 yaş arasındaki çocukları da kapsayacak şekilde genişletildi. Yeni düzenlemeye göre, tedavi edilemez ve dayanılmaz acılara neden olan hastalıkları bulunan çocuklar, ebeveynlerinin onayı ve en az iki doktorun değerlendirmesiyle ötenazi hakkına sahip olabiliyor. İlk uygulama, bu yasanın 2024'te yürürlüğe girmesinden bu yana -2025 yılında- gerçekleşmiş oldu. Yetkililer, çocuğun kimliği veya hastalığı hakkında gizlilik gerekçesiyle detaylı bilgi paylaşmadı.
Hollanda, 12 yaş altı çocuklar için ötenaziye izin veren nadir ülkelerden biri. Belçika'da 2014'ten bu yana çocuk ötenazisi yasal ancak yaş sınırı bulunmuyor. Hollanda'da ise 12-16 yaş arası ergenler ebeveyn izniyle, 16-18 yaş arası gençler ise ebeveyn bilgisi dahilinde kendi başlarına ötenazi talep edebiliyor. Yeni yasa, 1 yaş altı bebekler için Groningen Protokolü adı verilen ayrı bir prosedür kapsamında değerlendiriliyor.
Etik Tartışmalar ve Uluslararası Boyut
Uygulama, özellikle muhafazakar çevrelerden ve bazı etik kurullardan eleştiri alıyor. Eleştirmenler, bu yaş grubundaki çocukların rıza veremeyeceğini ve ebeveyn kararlarının çocuğun iradesini yansıtmayabileceğini savunuyor. Öte yandan, uygulamanın savunucuları, ağır hastalıklarla mücadele eden çocukların acılarını sonlandırmanın insani bir yaklaşım olduğunu belirtiyor. Dünya genelinde ötenazi yasaları ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Avrupa'da Hollanda, Belçika, Lüksemburg ve İspanya gibi ülkeler ötenaziyi belirli koşullarda yasallaştırmış durumda. Ancak çoğu ülke, özellikle çocuklar için bu tür uygulamalara karşı çıkıyor.
Hollanda Sağlık Bakanı, yasanın amacının çocukların gereksiz acı çekmesini önlemek olduğunu ve her vakanın titizlikle değerlendirildiğini ifade etti. İlk uygulamanın ardından benzer vakaların sayısının artabileceği ancak her başvurunun bağımsız komisyonlar tarafından inceleneceği belirtildi. Olay, uluslararası basında geniş yankı bulurken, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi'nin de konuyu yakından takip ettiği bildirildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hollanda'nın çocuk ötenazisi uygulaması, Türkiye'de sağlık etiği ve yaşam hakkı tartışmalarını yeniden gündeme getirebilir. Türkiye'de ötenazi yasal değildir ve bu tür uygulamalar kamuoyunda genellikle tepkiyle karşılanmaktadır. Ancak, palyatif bakım ve hasta hakları konularındaki tartışmalar, bu tür küresel gelişmelerden etkilenebilir. Dış politika açısından doğrudan bir etkisi olmasa da, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkilerinde insan hakları ve etik standartlar tartışmalarında bu tür konular referans olarak kullanılabilir. Ayrıca, Türkiye'deki sağlık profesyonelleri ve etik kurulların, bu tür uygulamaların uluslararası boyutlarını takip etmesi beklenir.
