Sosyal medyada yayınlanan ve bir evin aşırı kirlilikten arındırılmasını gösteren videolar, milyonlarca kişi tarafından izleniyor. Bu içerikler, hem merak hem de rahatlama hissi uyandırarak kısa sürede viral hale geliyor. Peki, bu videolar neden bu kadar ilgi çekiyor? Uzmanlar, bu içeriklerin izleyicilere hem kontrol duygusu verdiğini hem de günlük hayatın karmaşasından bir kaçış sunduğunu belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Son yıllarda YouTube, TikTok ve Instagram gibi platformlarda 'hoarder house clean-up' (istifçi evi temizliği) etiketiyle binlerce video paylaşılıyor. Bu videoların en popülerleri on milyonlarca izlenmeye ulaşıyor. Örneğin, 'Auriikatarina' ve 'The Clean Up' gibi kanallar, milyonlarca aboneye sahip. Bu içeriklerin çoğu, profesyonel temizlik şirketleri tarafından yapılıyor; bazıları ise bireysel girişimciler tarafından çekiliyor.
İzleyiciler, bu videolarda bir evin çöp, eşya ve atıkla dolu halinden temiz, yaşanabilir bir mekana dönüşümünü izliyor. Bu dönüşüm, izleyenlere adeta bir terapi etkisi yapıyor. Psikologlar, bu videoların izleyicilere 'temizlik' kavramı üzerinden bir ödül hissi verdiğini ve beynin ödül merkezini harekete geçirdiğini söylüyor.
Uzmanlara göre, bu videoların bu kadar popüler olmasının bir diğer nedeni de, insanların başkalarının sorunlarını izlerken kendi hayatlarındaki dağınıklığı unutması. Ayrıca, bu videolar, toplumda yaygın olan 'istifçilik' (hoarding) bozukluğuna dikkat çekiyor. Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü'ne göre, ABD'de yetişkinlerin yaklaşık %2.6'sı istifçilik bozukluğundan muzdarip.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu videoların yaygınlaşması, küresel bir fenomen haline geldi. Farklı ülkelerden izleyiciler, bu içerikleri kendi dillerinde arıyor ve izliyor. Özellikle pandemi döneminde, insanların evde daha fazla zaman geçirmesiyle birlikte, bu tür videolara olan ilgi arttı. Ayrıca, bu videolar, temizlik ürünleri ve ekipmanları satan şirketler için de bir pazarlama aracı haline geldi.
Bununla birlikte, bu videoların eleştirilen yönleri de var. Bazı uzmanlar, bu içeriklerin istifçilik bozukluğu olan insanları damgalayabileceğini ve onları utandırabileceğini ifade ediyor. Ayrıca, bu videoların etik olmayan şekilde çekildiği, istifçilerin rızasının alınmadığı veya onların istismar edildiği yönünde tartışmalar da sürüyor. Birçok video, belediyeler veya sağlık kuruluşları tarafından yapılan resmi temizlik operasyonlarını gösteriyor, bu da izleyicilere toplumsal bir farkındalık sağlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de sosyal medyada bu tür videolar ilgi görüyor. Özellikle son yıllarda yerli temizlik şirketleri ve bireysel girişimciler, benzer içerikler üretmeye başladı. Bu videolar, Türk izleyicilerin ilgisini çekiyor ve benzer bir fenomen haline geliyor. Türkiye'de de istifçilik bozukluğu ile ilgili farkındalık artıyor; ancak bu konuda yeterli akademik çalışma ve sağlık politikası bulunmuyor. Bu videolar, toplumda bu konuda bir tartışma başlatabilir ve istifçilikle mücadele için farkındalık yaratabilir. Ayrıca, bu içeriklerin Türkçe üretilmesi, kültürel olarak daha yakın bulunmasını sağlıyor ve izleyicilerin duygusal bağ kurmasını kolaylaştırıyor.
