ABD ve İran’ın 15 Haziran’da nükleer program konusunda bir çerçeve anlaşmasına vardıklarını duyurması, ilk bakışta diplomatik bir başarı olarak yorumlandı. Ancak anlaşmanın perde arkasında, Tahran yönetimi ve müttefiki Hizbullah'ın bölgedeki saldırgan tutumunu artırdığı, Lübnan’ı ise kaçınılmaz bir çatışmanın eşiğine getirdiği görülüyor. Hizbullah’ın “risk stratejisi” olarak adlandırılan bu yaklaşım, örgütün kısa vadeli kazanımlar uğruna ülkeyi ve bölgeyi uzun vadeli istikrarsızlığa sürüklemesi anlamına geliyor. Peki, bu strateji tam olarak nedir ve neden Lübnan’ı artık görmezden gelinemez bir kriz noktası haline getiriyor?
Anlaşmanın Gölgesinde Yükselen Risk
Çerçeve anlaşması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, ABD donanma ablukasının kaldırılması ve İran’ın nükleer programının geleceği gibi başlıkları içeriyordu. Ancak anlaşma, Tahran’a nükleer faaliyetlerinde belirli bir meşruiyet alanı tanırken, Hizbullah’a da Suriye ve Lübnan’da daha agresif bir politika izleme cesareti verdi. Örgütün İsrail sınırındaki askeri varlığını artırması, hassas füze depolarını genişletmesi ve iç siyasetteki kilit rollerini pekiştirmesi, aslında İran’ın bölgesel hedeflerinin bir yansıması. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah, anlaşmayı “direnişin zaferi” olarak nitelerken, örgütün Lübnan devleti üzerindeki vesayetini de pekiştirdiği bir döneme girildi.
Bu süreçte Hizbullah’ın iç siyasetteki muhaliflerine karşı sert tedbirler alması, ülkedeki siyasi krizi derinleştirdi. Lübnan’ın ekonomik çöküşü, Hizbullah’ın sosyal hizmet ağlarıyla toplumda taban bulmasını sağlarken, örgütün askeri kanadı neredeyse devlet içinde devlet haline geldi. Bu durum, Beyrut’taki merkezi hükümetin otoritesini neredeyse tamamen ortadan kaldırmış durumda. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 1559 sayılı kararına rağmen Hizbullah’ın silahsızlandırılması bir yana, örgütün füze kapasitesinin İsrail hedeflerini vurabilecek seviyeye ulaştığı iddia ediliyor.
Bölgesel Boyut: İsrail ve Suudi Arabistan’ın Tepkisi
Hizbullah’ın bu yükselişi, bölgede İsrail ve Suudi Arabistan başta olmak üzere bazı aktörlerin endişelerini körükledi. İsrail, Hizbullah’ın hassas güdümlü füzelerinin varlığını kırmızı çizgi olarak görüyor ve son aylarda Suriye’deki İran hedeflerine yönelik hava saldırılarını artırdı. Aynı zamanda, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Hizbullah’ın Yemen'deki Husilere askeri destek vermesinden ve Bahreyn’deki Şii muhalefetle bağlantılarından rahatsız. Bu durum, İran ile Suudi Arabistan arasında zaten var olan gerilimi daha da tırmandırdı. Bölgesel uzmanlar, Hizbullah’ın risk stratejisinin kısa vadede başarılı olsa da, orta vadede Lübnan’ı bir “savaş alanı”na dönüştürme riski taşıdığı konusunda uyarıyor. Özellikle İsrail’in olası bir geniş çaplı operasyonu, sadece Lübnan’ı değil, Suriye ve İran’ı da içine alacak bir yangına yol açabilir. Bu senaryoda, Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları ve ulaşım hatları da hedef haline gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin güney sınırlarında yeni bir istikrarsızlık riski anlamına geliyor. Hizbullah’ın artan saldırganlığı, İsrail ile Hizbullah arasında olası bir savaşın Türkiye’ye sığınmacı akışını artırmasına ve Suriye’deki gerginliği derinleştirmesine yol açabilir. Ayrıca, İran’ın bölgesel nüfuzunun pekişmesi, Türkiye’nin Kafkasya ve Orta Doğu’daki denge politikalarını zora sokabilir. Ankara’nın, Libya ve Karabağ’da olduğu gibi sahada daha aktif bir rol üstlenmesi gerekebilir. Ancak bu, aynı zamanda Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki enerji hedefleri ve Katar ile olan ittifakı açısından bir fırsat da sunuyor; zira Hizbullah’ın agresif tutumu, bölgede Türkiye’yi daha önemli bir denge unsuru haline getirebilir.
