Lübnan merkezli Hizbullah örgütü, güney Lübnan'da İsrail ordusuna ait "ilerleyen" bir birliğe saldırı düzenlediğini açıkladı. Hizbullah'ın askeri kanadından yapılan yazılı açıklamada, İsrail askerlerinin Lübnan sınırındaki belirli bir noktaya yönelik harekatı sırasında örgütün roket ve havan toplarıyla karşılık verdiği belirtildi. Açıklamada, saldırının ayrıntılarına ve olası zayiat bilgisine yer verilmezken, çatışmanın kısa süreli olduğu ifade edildi.
Öte yandan, Birleşmiş Milletler Lübnan Özel Koordinatörlüğü sözcüsü, 15 Haziran tarihi itibarıyla bölgedeki çatışmaların önceki günlere kıyasla belirgin şekilde azaldığını duyurdu. Sözcü, hem Hizbullah hem de İsrail tarafının ateşkese uyma konusunda nispeten daha ılımlı bir tutum sergilediğini, ancak gerginliğin tamamen ortadan kalkmadığını vurguladı. BM Geçici Görev Gücü (UNIFIL) unsurlarının bölgedeki durumu yakından izlemeye devam ettiği belirtildi.
Saldırının arka planı ve tırmanan gerilim
Hizbullah'ın bu son saldırısı, İsrail-Lübnan sınırında haftalardır süren düşük yoğunluklu çatışmaların bir parçası olarak değerlendiriliyor. İsrail ordusu, Lübnan topraklarından zaman zaman atılan roketler ve sızma girişimlerine karşı hava saldırıları ve topçu atışlarıyla karşılık veriyor. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah'ın daha önce yaptığı açıklamalarda, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarına misilleme olarak kuzey cephesini açık tutacaklarını ima etmişti. Ancak son günlerde taraflar arasında doğrudan bir çatışmadan kaçınılması, bölgesel aktörlerin arabuluculuk çabalarının bir sonucu olarak yorumlanıyor.
BM verilerine göre, 2023 Ekim ayından bu yana sınır hattında yaşanan çatışmalarda onlarca kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Çoğu Lübnanlı olmak üzere sivil kayıpların yanı sıra, her iki tarafta da askeri zayiatlar meydana geldi. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), çatışmalar nedeniyle Lübnan'ın güneyindeki yaklaşık 100 bin kişinin evlerini terk etmek zorunda kaldığını açıkladı.
Bölgesel boyut ve uluslararası tepkiler
Hizbullah-İsrail arasındaki bu gerilim, sadece ikili ilişkileri değil, tüm Ortadoğu dengelerini etkiliyor. İran'ın bölgedeki en önemli vekil gücü olan Hizbullah, İsrail'e karşı geliştirdiği füze cephaneliğiyle biliniyor. Son olaylar, İsrail'in kuzey sınırında ikinci bir cephe açılması riskini gündeme getirirken, ABD ve Fransa başta olmak üzere Batılı ülkeler, tarafları itidal çağrısında bulunuyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, Lübnan'ın egemenliğinin korunması gerektiğini vurgularken, ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, İsrail'in kendini savunma hakkını desteklediklerini, ancak bölgesel bir savaşın kimseye fayda getirmeyeceğini ifade etti.
İran ise konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmazken, Tahran yönetimine yakın kaynaklar, Hizbullah'ın İsrail'e karşı caydırıcılık kapasitesini artırdığını ve bu tür saldırıların süreceğini öne sürüyor. Öte yandan, Rusya ve Çin'in de dahil olduğu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi daimi üyeleri, taraflara 1701 sayılı BM Kararı'na uyma çağrısı yaparak, ateşkesin kalıcı hale getirilmesini istedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hizbullah-İsrail arasındaki bu çatışma, Türkiye'nin hem güvenlik hem de diplomatik çıkarlarını ilgilendiriyor. Ankara, Filistin meselesindeki tutumu ve Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları nedeniyle bölgedeki gelişmeleri yakından izliyor. İsrail-Lübnan sınırında tırmanan gerilim, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki doğal gaz arama faaliyetlerini ve KKTC ile işbirliğini etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin NATO müttefiki olan Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile ilişkileri, bu bölgedeki istikrarsızlıktan doğrudan etkileniyor. Ankara, sivil kayıpların önlenmesi ve bölgesel savaş riskinin azaltılması için diplomatik girişimlerde bulunabilir. Ancak Türkiye'nin Hizbullah'ı terör örgütü olarak kabul etmemesi, Batılı müttefiklerle zaman zaman görüş ayrılığına yol açıyor. Özetle, Türkiye için bu çatışma, dış politika esnekliğini korurken insani krizlerin yayılmasını engelleme stratejisinin bir sınavı niteliğinde.
