Hizbullah, ABD'nin arabuluculuğunda İsrail ve Lübnan arasında sağlanan ateşkes anlaşmasını reddettiğini açıkladı. ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, anlaşmanın Çarşamba akşamı yapılan son müzakere turu sonrasında imzalandığı belirtilmişti. Ancak Lübnan merkezli örgüt, anlaşmayı 'İsrail'in çıkarlarına hizmet eden bir dayatma' olarak nitelendirerek kabul etmeyeceğini duyurdu. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah'a yakın kaynaklar, örgütün İsrail'in kuzey sınırındaki askeri varlığını sona erdirmeyi hedefleyen koşullarının karşılanmadığını savunuyor. Bu gelişme, bölgede yeni bir çatışma dalgasının habercisi olarak yorumlandı.
Ateşkesin içeriği ve tarafların tutumu
ABD'nin girişimiyle varılan ateşkes, İsrail ve Lübnan arasında sınır güvenliğinin sağlanması, silahlı grupların sınırdan çekilmesi ve Birleşmiş Milletler gözlemcilerinin bölgeye konuşlandırılması gibi maddeleri içeriyordu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, anlaşmayı 'kuzey sınırında barışı garanti altına alacak bir adım' olarak selamlarken, Lübnan Başbakanı Necib Mikati de 'ulusal egemenliğin korunması' vurgusu yaptı. Ancak Hizbullah, anlaşmada Filistin meselesine veya işgal altındaki topraklardan çekilmeye yönelik hiçbir hüküm bulunmadığını belirterek, bu tür bir anlaşmanın Lübnan'ın çıkarlarına aykırı olduğunu öne sürdü. Örgüte yakın yayın organları, Hizbullah'ın silahsızlandırılmasının gündeme gelmediğini ancak fiili olarak bu yönde bir baskı oluşturulduğunu iddia etti.
Öte yandan İran destekli Hizbullah'ın bu tutumu, ABD ve İsrail arasında önceden mutabık kalınmış bir strateji olarak değerlendiriliyor. Bazı analistler, Hizbullah'ın reddiyle birlikte ateşkesin kâğıt üzerinde kalmaya mahkum olduğunu belirtiyor. Lübnan ordusu ise ateşkese uyacağını ancak Hizbullah'ın bağımsız hareket kabiliyeti nedeniyle bu anlaşmayı uygulamanın zor olduğunu sinyalini verdi. BM Geçici Görev Gücü UNIFIL, tarafları itidale çağırırken bölgede son yılların en büyük gerginliğinin yaşandığı gözleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hizbullah'ın ateşkesi reddetmesi, sadece İsrail-Filistin çatışmasının değil, İran-Suudi Arabistan rekabeti ve Doğu Akdeniz enerji politikalarının da bir parçası olarak okunmalıdır. İran, Hizbullah üzerinden Lübnan'da nüfuzunu korurken, İsrail sınır güvenliğini garanti altına almak istiyor. ABD ise bölgede Çin ve Rusya etkisini sınırlamak adına istikrar arayışında. Ancak Hizbullah'ın tavrı, ABD'nin Orta Doğu'daki diplomatik manevralarını baltalayacak bir gelişme olarak yankı uyandırdı. Arap Birliği ve Avrupa Birliği, tarafları diyaloğa çağırırken, BM Güvenlik Konseyi'nde yeni bir oturum gündeme gelebilir. Bu durum aynı zamanda Suriye'deki iç savaşın yan etkilerini de tetikleyebilir; zira Hizbullah, Suriye rejimine destek veren en önemli silahlı gruplardan biri. Bölgesel enerji hatlarının güvenliği ve Doğu Akdeniz'deki doğalgaz arama faaliyetleri de bu gerilimden etkilenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, bu gelişmeyi hem güvenlik hem de diplomasi açısından yakından takip ediyor. Hizbullah'ın ateşkesi reddetmesi, Doğu Akdeniz'de istikrarsızlığı artırabilir; Türkiye'nin bölgedeki enerji ve deniz yetki alanları ile ilgili çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Ayrıca Türkiye, sınır komşusu Suriye üzerinden Lübnan'daki krizin yansımalarını hissedebilir; mülteci dalgaları ve sınır güvenliği riski artabilir. Ankara, ABD'nin arabuluculuk çabalarını desteklese de, Hizbullah ile İran'ın nüfuz mücadelesi Türkiye'nin bölgedeki manevra alanını daraltabilir. Türk dış politikası bu süreçte dengeli bir duruş sergileyerek BM nezdinde kapsayıcı bir çözüm çağrısı yapabilir.
