Küresel piyasalarda hisse senedi fiyatlarının rekor seviyelere ulaşması, yatırımcılar arasında değerleme tartışmalarını alevlendirdi. F/K (fiyat/kazanç) oranları tarihi ortalamaların üzerinde seyrederken, bazı analistler ‘balon’ uyarısı yapıyor. Ancak uzmanlar, geleneksel metriklerin yanıltıcı olabileceğini, düşük faiz oranları ve teknoloji şirketlerinin kârlılığındaki yapısal değişimlerin mevcut fiyatları haklı çıkarabileceğini savunuyor.
Yeni Değerleme Dünyası
Birçok yatırımcı için F/K oranı, bir hissenin ucuz ya da pahalı olduğunu anlamanın en kolay yolu. Ancak S&P 500 endeksinin gelecekteki F/K oranı son 20 yılın en yüksek seviyelerinde. Yine de bu durum, piyasaların aşırı ısındığı anlamına gelmiyor olabilir. Nomura stratejistleri, ‘doğru F/K’nın belirlenmesinde enflasyon ve faiz oranlarının kritik rol oynadığını belirtiyor. Düşük faiz ortamında risksiz getiri azaldığı için yatırımcılar hisse senetlerine daha yüksek çarpanlar vermeye razı oluyor.
Bank of America’nın analizine göre, mevcut F/K oranları 10 yıllık tahvil faizlerinin %2’nin altında olduğu dönemlerle uyumlu. Faizler artarsa çarpanların daralması beklenir. Ancak Fed’in faiz indirim döngüsüne başlamasıyla bu senaryo zayıflamış görünüyor.
Teknoloji sektörü ise değerleme tartışmalarının merkezinde. Büyüme şirketleri (örneğin NVIDIA, Microsoft) yüksek F/K oranlarıyla işlem görüyor. Ancak bu şirketlerin kâr büyüme hızı da benzer şekilde yüksek. Goldman Sachs’a göre, teknoloji hisselerinin ağırlıklı olduğu endekslerde F/K oranı, aynı şirketlerin 5 yıllık kâr büyüme tahminleri dikkate alındığında tarihi ortalamaya yakın seyrediyor.
Diğer bir metrik ise Şirket Değeri/FAVÖK (EV/EBITDA). Bu oran da yükselmiş olsa da, düşük borçluluk ve yüksek nakit akışı olan şirketler için bu seviyeler makul görülüyor. Özellikle Apple, Alphabet gibi nakit zengini firmalar, faiz gideri olmadığı için değerlemelerini şişiren unsurlar arasında yer alıyor.
Bazı stratejistler, ‘yapay zeka balonu’ endişelerini abartılı buluyor. UBS analistleri, yapay zeka yatırımlarının henüz emekleme aşamasında olduğunu ve bu teknolojinin üretkenlik artışının önümüzdeki yıllarda kârlara yansıyacağını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD hisse senetlerindeki yüksek değerlemeler, diğer gelişmiş piyasalara da yayılıyor. Avrupa’da DAX ve CAC 40 endeksleri, ABD’ye kıyasla daha düşük F/K oranlarına sahip. Ancak Japonya’da Nikkei 225, 34 yılın zirvesine çıkarak değerleme tartışmalarını körükledi. Asya piyasalarında ise Çin hisseleri, ekonomideki toparlanma sinyalleriyle daha cazip görünüyor.
Gelişmekte olan piyasalar (Türkiye dahil) ise daha farklı dinamiklere sahip. Yüksek enflasyon ve kur riski, bu piyasalarda değerleme metriklerini daha az güvenilir kılıyor. Ancak küresel likiditenin bollaştığı dönemlerde gelişmekte olan piyasalara fon akışı hızlanıyor, bu da yerel hisselerin değerlemesini yukarı çekiyor.
Bazı yatırımcılar, yükselen değerlemelere rağmen piyasalardaki iyimserliğin korunmasını ‘korku endeksi’ VIX’in düşük seyretmesine bağlıyor. Oysa 2020 ve 2022’de VIX’in yükseldiği dönemlerde hisseler sert düşüşler yaşamıştı. Şimdi ise VIX 15’in altında, bu da yatırımcıların olası bir düzeltmeye karşı hazırlıksız olabileceği anlamına geliyor.
Merkez bankalarının para politikaları da belirleyici: ECB’nin faiz indirimleri Avrupa hisselerini desteklerken, BOJ’un faiz artırımı Japonya’da değerleme baskısı yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalar, küresel hisse senedi değerleme tartışmalarından doğrudan etkileniyor. Yüksek F/K oranlarıyla işlem gören BİST 100, yabancı yatırımcılar için ‘ucuz’ kalıyor; çünkü Türkiye’de faizlerin yüksek olması risksiz getiriyi artırarak hisse çarpanlarını baskılıyor. Ancak enflasyondaki düşüş ve TL’nin istikrar kazanması, değerleme metriklerinin iyileşmesine yol açabilir. Ayrıca Türkiye’de halka arzların çoğalması, borsanın derinleşmesi ve yabancı fon girişi için uzun vadede olumlu bir zemin hazırlıyor. Yatırımcılar, küresel değerleme dalgalanmalarına karşı temkinli olmalı, ancak yerel dinamiklerin sunduğu fırsatları da göz ardı etmemeli.
