ABD'de bir federal yargıç, 8 Haziran 2026 Pazartesi günü verdiği kararla, Başkan Donald Trump yönetiminin H-1B vize başvuruları için getirdiği 100 bin dolarlık ek ücreti anayasaya aykırı bularak iptal etti. Karar, başta Hindistan olmak üzere Asya-Pasifik ülkelerinden gelen nitelikli işgücüne kapıyı neredeyse kapatan uygulamayı sona erdirdi. ABD'deki Hint diasporası örgütleri ve teknoloji devleri kararı memnuniyetle karşılarken, Beyaz Saray'dan henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Gelişmenin arka planı: Trump'ın 'Amerika Birinci' politikasının yargı freni
Başkan Trump, 2025 yılı başında imzaladığı bir başkanlık kararnamesiyle, özellikle yabancı işçi programlarına yönelik sert kısıtlamalar getirmişti. Bu kapsamda H-1B vize başvurularına 100 bin dolar ek ücret yüklenmesi, teknoloji sektörünün yoğun tepkisine yol açmıştı. H-1B vizeleri, yüksek vasıflı işçilerin ABD'de çalışmasına olanak tanıyor ve özellikle Silikon Vadisi'ndeki şirketler için kritik öneme sahip. Uygulama, Hintli mühendisler ve yazılım geliştiricileri başta olmak üzere, her yıl on binlerce nitelikli işçinin ABD'ye girişini neredeyse imkansız hale getirmişti.
Federal yargıç, kararında, başkanlık kararnamesiyle getirilen ücretin kongre onayı olmaksızın yürürlüğe konduğunu ve ayrımcı nitelik taşıdığını vurguladı. Yargıç, 'Bu ücret, yalnızca belirli bir vize kategorisine ve belirli ülke vatandaşlarına yönelik keyfi bir engel teşkil etmektedir' ifadelerini kullandı. Karar, Trump yönetiminin 'Amerika Birinci' politikasının önemli bir yargısal yenilgisi olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel veya küresel boyut: Hint diasporası ve küresel işgücü dinamikleri
Karar, yalnızca ABD'deki Hint toplumu için değil, küresel işgücü piyasası açısından da önemli yansımalar taşıyor. ABD, özellikle yapay zeka, yazılım ve biyoteknoloji alanlarında dünyanın dört bir yanından yetenek çekmeye devam ediyor. Hindistan, her yıl H-1B vizelerinin yaklaşık yüzde 70'ini alan ülke konumunda. Hint diasporası örgütleri kararı 'adaletin yerini bulması' olarak nitelendirirken, küresel teknoloji devleri de uygulamanın kaldırılmasını memnuniyetle karşıladı.
Uzmanlar, kararın ABD'nin küresel rekabet gücüne de olumlu yansıyacağı görüşünde. Özellikle Çin ve Hindistan gibi yükselen ekonomiler, yetenek savaşında ABD'nin geri adım atmasını fırsat olarak görebilir. Öte yandan karar, Trump yönetiminin göçmen karşıtı söylemine karşı yargıdan gelen bir uyarı niteliği taşıyor. Başkanlık seçimleri öncesinde bu kararın siyasi etkileri de yakından izleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, H-1B vizelerinden doğrudan Hint kadar yoğun yararlanmasa da, karar küresel işgücü hareketliliği açısından önem taşıyor. Türk mühendisler ve akademisyenler de zaman zaman H-1B yoluyla ABD'de çalışma fırsatı buluyor. Ayrıca, ABD'nin vize politikalarındaki bu tür dalgalanmalar, küresel yetenek akışını etkileyerek Türkiye'yi de dolaylı olarak etkileyebilir. Karar, ABD'nin yüksek vasıflı göçe daha açık hale gelmesi durumunda, Türkiye'den ABD'ye beyin göçünü artırabileceği gibi, tersine ABD'den Türkiye'ye dönüşleri de teşvik edebilir. Türk dış politikası açısından ise, ABD'nin göç politikalarındaki bu tür yargısal müdahaleler, iki ülke arasındaki vize müzakerelerinde örnek teşkil edebilir.
