Hindistan ile Umman arasında imzalanan Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (CEPA), 1 Haziran 2024 itibarıyla yürürlüğe giriyor. Bu anlaşma, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerde yeni bir dönemi başlatırken, özellikle Umman'ın coğrafi konumu nedeniyle Hindistan için stratejik bir önem taşıyor. Umman'ın kıyı şeridinin büyük bir bölümü Hürmüz Boğazı'nın dışında yer aldığından, bu anlaşma Hindistan'a enerji arz güvenliği ve uluslararası ticarette alternatif bir koridor sunuyor.
CEPA'nın Arka Planı ve Kapsamı
Hindistan ile Umman arasındaki CEPA görüşmeleri, iki ülkenin ticaret hacmini artırma ve karşılıklı yatırımları teşvik etme amacıyla başlatıldı. Anlaşma, mal ticareti, hizmetler, yatırım ve fikri mülkiyet hakları gibi birçok alanı kapsıyor. Hindistan, Umman'a özellikle ilaç, mühendislik ürünleri, tekstil ve yazılım hizmetleri ihraç ederken, Umman'dan ham petrol ve petrokimya ürünleri ithal ediyor. CEPA ile birlikte gümrük tarifelerinin düşürülmesi ve ticaret engellerinin kaldırılması bekleniyor.
Umman, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi olarak Hindistan'ın bölgedeki önemli ticaret ortaklarından biri. İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2023 yılında yaklaşık 8 milyar dolara ulaştı. CEPA'nın bu hacmi kısa vadede 15 milyar dolara çıkarması hedefleniyor. Ayrıca, anlaşma kapsamında Umman'a yapılan Hindistan yatırımlarının da artması bekleniyor. Hindistan firmaları, Umman'da liman altyapısı, lojistik merkezleri ve serbest bölgelerde daha fazla varlık göstermeye hazırlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Umman'ın Hürmüz Boğazı dışındaki konumu, Hindistan için enerji güvenliği açısından kritik bir avantaj sağlıyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birine ev sahipliği yaparken, bölgesel gerilimler ve jeopolitik riskler nedeniyle sık sık gündeme geliyor. Umman'ın Hint Okyanusu'na açılan kıyıları, Hindistan'ın enerji ihtiyacının önemli bir kısmını karşıladığı Orta Doğu'ya alternatif bir giriş noktası oluşturuyor. Bu sayede Hindistan, olası bir kriz durumunda enerji tedarikini çeşitlendirebilecek.
Öte yandan, CEPA aynı zamanda Hindistan'ın 'Doğu'ya Bak' ve 'Batı'ya Bağlan' politikalarının bir yansıması olarak da görülüyor. Hindistan, Umman aracılığıyla Orta Doğu, Afrika ve Avrupa pazarlarına daha kolay erişim sağlayabilir. Umman'ın Duqm Limanı ve özel ekonomik bölgesi, Hindistan firmaları için bir lojistik üs haline gelebilir. Ayrıca, anlaşma Hindistan'ın Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne karşı kendi bölgesel bağlantı projelerini güçlendirme çabalarıyla da uyumlu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan-Umman CEPA'sı, Türkiye'nin Körfez ve Hint Okyanusu'ndaki ticari ve diplomatik dengeleri açısından önemli bir gelişmedir. Türkiye, Hindistan ile ticaret hacmini artırmayı hedeflerken, Umman ile de savunma ve enerji alanlarında işbirliğini derinleştirmektedir. Bu anlaşma, bölgesel ticaret akışlarını değiştirebilir ve Türkiye'nin Orta Doğu'ya ihracatında yeni rekabet koşulları yaratabilir. Ayrıca, Umman'ın enerji geçişindeki rolü, Türkiye'nin enerji tedarik rotalarını çeşitlendirme stratejisiyle bağlantılıdır. Ankara, bu gelişmeyi yakından izlemeli ve kendi ekonomik ortaklık anlaşmalarını güçlendirmek için fırsatları değerlendirmelidir.
