Hindistan, uzun süredir devam eden sınır anlaşmazlıklarının ortasında, Pakistan'a akan suları durdurmak için harekete geçti. Yeni Delhi yönetimi, İndus Nehri sistemi üzerindeki kontrolünü kullanarak Pakistan'ın tarım ve içme suyu ihtiyacını hedef alan bu adımı, iki ülke arasındaki gerilimi tırmandırdı. Hindistan Su Kaynakları Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Pakistan'ın terörizmi desteklemesine karşılık olarak, İndus Suları Anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerimizi gözden geçiriyoruz" denildi. Bu karar, Keşmir bölgesindeki gerginliğin ardından geldi.
İndus Suları Anlaşması ve arka planı
İndus Suları Anlaşması, 1960 yılında Dünya Bankası'nın arabuluculuğuyla imzalanmış ve Hindistan ile Pakistan arasında İndus Nehri ve kollarının sularının paylaşımını düzenlemiştir. Anlaşmaya göre, üç doğu nehri (Ravi, Beas, Sutlej) Hindistan'a, üç batı nehri (İndus, Jhelum, Chenab) ise Pakistan'a tahsis edilmiştir. Ancak Hindistan, batı nehirlerinden sınırlı kullanım hakkına sahiptir. Yeni Delhi, Pakistan'ın Keşmir'deki ayrılıkçı gruplara destek verdiğini iddia ederek anlaşmayı feshetme tehdidinde bulunuyor. Uzmanlar, bu adımın bölgede ciddi bir su kıtlığına yol açabileceğini ve Pakistan'ın tarım sektörünü çöküşe sürükleyebileceğini belirtiyor.
Hindistan'ın bu hamlesi, özellikle Pakistan'ın Pencap ve Sind eyaletlerinde büyük endişe yarattı. Bu bölgeler, sulama için büyük ölçüde İndus Nehri'ne bağımlıdır. Pakistan, konuyu Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası nezdinde gündeme getireceğini açıkladı. İslamabad yönetimi, Hindistan'ın bu adımının uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Su kaynaklarının stratejik bir silah olarak kullanılması, Güney Asya'da yeni bir gerilim alanı yaratıyor. Hindistan'ın bu kararı, sadece Pakistan'ı değil, aynı zamanda Afganistan ve Çin gibi komşu ülkeleri de etkileyebilir. İndus Nehri, Tibet Platosu'ndan doğar ve Çin'in kontrolündeki bölgelerden geçer. Pekin, su kaynakları üzerindeki bu tür tek taraflı eylemleri yakından izlemektedir. Ayrıca, su kıtlığı Pakistan'da siyasi istikrarsızlığı derinleştirebilir ve bu da bölgesel güvenlik dinamiklerini olumsuz etkileyebilir. ABD ve AB, tarafları diyaloğa çağırırken, Dünya Bankası anlaşmanın korunması için arabuluculuk teklif etti.
Su krizi, Güney Asya'da ekonomik ve insani bir felakete dönüşme potansiyeli taşıyor. Pakistan'ın nüfusunun büyük bir kısmı geçimini tarımdan sağlıyor ve bu sektör GSYİH'nın yaklaşık dörtte birini oluşturuyor. Su akışının kesilmesi, milyonlarca insanın yerinden edilmesine ve bölgesel bir göç dalgasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin su kaynaklarının yönetimi ve sınır aşan sular konusundaki hassasiyetini bir kez daha hatırlatıyor. Fırat ve Dicle nehirleri üzerinde benzer anlaşmazlıklar yaşayan Türkiye, İndus Suları Anlaşması'nın akıbetini yakından takip etmelidir. Hindistan-Pakistan su krizi, Türkiye'nin komşularıyla olan su paylaşımı müzakerelerinde emsal teşkil edebilir. Ayrıca, bölgedeki istikrarsızlık Pakistan'ın terörle mücadele kapasitesini zayıflatabilir, bu da dolaylı olarak Afganistan'daki güvenlik ortamını etkileyerek Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarını olumsuz yönde etkileyebilir. Türkiye, uluslararası hukuk çerçevesinde su kaynaklarının adil paylaşımını savunurken, bu krizde arabuluculuk yapma potansiyeline sahiptir.
