Hindistan hükümeti, yükselen petrol fiyatlarının kamu maliyesi üzerinde yarattığı baskıyı azaltmak amacıyla, ülkenin en büyük hayat sigortası şirketi de dahil olmak üzere bazı büyük kamu işletmelerindeki hisselerini satışa çıkarma planlarını hızlandırıyor. Başbakan Narendra Modi yönetimi, küresel enerji fiyatlarındaki artışın bütçe açığını genişletmesini engellemek için özelleştirme gelirlerine bel bağlamış durumda. Bu hamle, Hindistan'ın ithal petrole olan bağımlılığının yüzde 85'i aştığı bir dönemde, ekonomik istikrarı koruma çabası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Hindistan, dünyanın en büyük üçüncü petrol tüketicisi konumunda ve enerji ithalatına bağımlılığı nedeniyle küresel fiyat dalgalanmalarına karşı oldukça kırılgan. Son aylarda Brent petrolün varil fiyatının 90 doların üzerine çıkması, ülkenin cari açığını ve enflasyonunu olumsuz etkiledi. Hükümet, bu durumu dengelemek için kamu iktisadi teşebbüslerindeki (KİT) hisselerini satarak hem bütçeye kaynak yaratmayı hem de özel sektör katılımını artırmayı hedefliyor.
Satış planları arasında en dikkat çekeni, Hindistan'ın en büyük hayat sigortası şirketi Life Insurance Corporation (LIC) of India'daki hisselerin bir kısmının halka arzı. LIC'nin piyasa değerinin 150 milyar doları aşması bekleniyor ve bu arz, Hindistan tarihinin en büyük halka arzı olabilir. Ayrıca, petrol ve doğal gaz şirketi ONGC, kömür üreticisi Coal India ve demir-çelik üreticisi SAIL gibi dev şirketlerdeki hisseler de satışa çıkarılacak.
Hindistan Merkez Bankası'nın verilerine göre, 2023-24 mali yılında özelleştirme gelirlerinin bütçe açığının yüzde 1,5'ine denk gelmesi öngörülüyor. Bu oran, önceki yıllara göre önemli bir artış anlamına geliyor. Ancak uzmanlar, özelleştirme takviminin aksaması halinde hükümetin başka kaynaklar bulması gerekeceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hindistan'ın bu hamlesi, yalnızca iç ekonomi politikaları açısından değil, küresel enerji piyasaları ve yatırımcılar için de önem taşıyor. Yükselen petrol fiyatları, gelişmekte olan ülkelerin çoğunda benzer mali sorunlara yol açarken, Hindistan'ın özelleştirme yoluyla bulduğu çözüm, diğer ülkeler için de bir model oluşturabilir. Öte yandan, LIC gibi büyük bir şirketin halka arzı, küresel yatırımcıların Hindistan'a olan ilgisini artırabilir ve ülkenin hisse senedi piyasalarına canlılık getirebilir.
Bölgesel olarak bakıldığında, Hindistan'ın enerji güvenliği sorunu, Güney Asya'da jeopolitik dengeleri de etkiliyor. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Batı'nın yaptırımları nedeniyle Rus petrolünü indirimli fiyattan alan Hindistan, hem enerji maliyetlerini düşürmeye hem de alternatif tedarikçiler bulmaya çalışıyor. Özelleştirme gelirleriyle enerji altyapısına yatırım yapmayı planlayan hükümet, uzun vadede yenilenebilir enerjiye geçişi de hızlandırmak istiyor. Ancak kısa vadede yüksek petrol fiyatları, Hindistan'ın büyüme hedeflerini tehdit etmeye devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye de Hindistan gibi enerji ithalatına yüksek oranda bağımlı bir ülke olarak benzer mali zorluklarla karşı karşıya. Türkiye'nin petrol ve doğal gaz ithalatı, cari açığın en büyük kalemlerinden birini oluşturuyor. Hindistan'ın kamu şirketlerini özelleştirme yoluyla bütçeye kaynak yaratma stratejisi, Türkiye'nin de KİT reformu tartışmalarında dikkate alabileceği bir model sunuyor. Ancak Türkiye'de özelleştirme geçmişi büyük tartışmalara yol açtığı için siyasi riskler göz önünde bulundurulmalı. Küresel enerji fiyatlarındaki artışın her iki ülkeyi de benzer şekilde etkilediği göz önüne alındığında, Hindistan'ın bu hamlesi, Türkiye için de enerji politikalarını çeşitlendirme ve mali disiplin açısından bir uyarı niteliği taşıyor.
