Hindistan'da yaklaşan Diwali ve diğer festival sezonu öncesinde şeker fiyatlarının rekor seviyeye yükselmesi, milyonlarca hanenin bütçesini zorluyor. Ülkenin dört bir yanında tatlı ve şekerleme ürünlerine olan talep artarken, şeker üretimindeki düşüş ve stok kısıtlamaları fiyatları yukarı çekiyor. Uzmanlar, bu yıl festivallerin geçen yıla göre daha pahalıya mal olacağını belirtiyor.
Şeker fiyatlarındaki artışın arka planı
Hindistan, dünyanın en büyük şeker üreticilerinden biri olmasına rağmen, son dönemde yaşanan olumsuz hava koşulları ve ekim alanlarındaki azalma nedeniyle üretim tahminleri aşağı yönlü revize edildi. Ülkenin batısındaki Maharashtra ve kuzeydeki Uttar Pradesh gibi önemli şeker üretim bölgelerinde yağışların düzensiz seyretmesi, şeker kamışı verimini düşürdü. Ayrıca, hükümetin şeker ihracatına getirdiği kısıtlamalar ve stok tutma limitleri, iç piyasada arzı daralttı.
Hindistan Şeker Fabrikaları Birliği verilerine göre, 2023-2024 sezonunda şeker üretimi bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 8 azaldı. Bu düşüş, perakende fiyatlara doğrudan yansıdı. Başkent Yeni Delhi'de şekerin kilogram fiyatı son bir yılda yaklaşık yüzde 20 artarak 50 rupiyi (yaklaşık 0,60 dolar) aştı. Uzmanlar, festival sezonunda talebin daha da artmasıyla fiyatların daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
Hükümet, fiyatları kontrol altına almak için bir dizi önlem açıkladı. Gıda Bakanlığı, şeker fabrikalarına stok bildirim zorunluluğu getirirken, spekülatif stoklamanın önüne geçmek için denetimleri sıklaştırdı. Ancak sektör temsilcileri, bu önlemlerin yeterli olmadığını ve arzın artırılması gerektiğini savunuyor. Öte yandan, hükümetin şeker ihracatına uyguladığı kota, küresel piyasalarda da fiyatları etkiliyor.
Küresel ve bölgesel yansımalar
Hindistan'ın şeker üretimindeki düşüş, dünya şeker piyasalarında dalgalanmalara yol açtı. Uluslararası Şeker Örgütü (ISO), küresel şeker arzının bu yıl sıkılaşacağını ve fiyatların yüksek seyredeceğini öngörüyor. Brezilya gibi diğer büyük üreticilerin üretimlerini artırması beklenirken, Hindistan'ın ihracat kısıtlamaları Asya ve Afrika'daki alıcı ülkeler için tedarik endişesi yaratıyor. Özellikle Bangladeş, Sri Lanka ve bazı Afrika ülkeleri, Hindistan'dan şeker ithalatına bağımlı durumda.
Hindistan'da enflasyonun gıda fiyatları kaynaklı yükselmesi, Merkez Bankası'nın (RBI) para politikasını da etkiliyor. RBI, enflasyonu kontrol altına almak için faiz oranlarını yüksek tutarken, hükümete gıda arzını artırma çağrısı yapıyor. Festival sezonunda artan talep, gıda enflasyonunu körükleyerek genel enflasyonu yukarı çekebilir. Bu durum, Hindistan ekonomisinin büyüme ivmesini de olumsuz etkileyebilir.
Festival hazırlıkları kapsamında tatlı üreticileri ve perakendeciler, artan maliyetleri tüketicilere yansıtmak zorunda kalıyor. Mumbai'de bir tatlı dükkânı sahibi, "Şeker fiyatlarındaki artış nedeniyle ürünlerimize yüzde 15-20 zam yapmak durumunda kaldık. Müşterilerimiz bu durumdan memnun değil ama yapacak bir şey yok" diyor. Benzer şikâyetler ülkenin dört bir yanından geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'daki şeker fiyatlarındaki artış, doğrudan Türkiye'yi etkilememekle birlikte, küresel gıda emtia fiyatları üzerinden dolaylı yansımaları olabilir. Türkiye, şeker üretiminde kendine yeterli bir ülke olsa da, küresel fiyatların yükselmesi iç piyasada da baskı oluşturabilir. Ayrıca, Hindistan'ın ihracat kısıtlamaları, Türkiye'nin şeker ihracat potansiyelini artırabilir; ancak küresel arz sıkıntısı, gıda enflasyonu riskini gündeme getiriyor. Türkiye'nin tarım politikaları ve stok yönetimi, bu tür dalgalanmalara karşı dirençli olmayı gerektiriyor.
