Hindistan'da çeyiz cinayetleri, binlerce kadının hayatına mal olmasına rağmen artık kamuoyunda eskisi gibi öfke ve tartışma yaratmıyor. Yeni bir araştırma, 1961'de yasaklanmasına rağmen her yıl binlerce kadının çeyiz anlaşmazlıkları nedeniyle öldürüldüğünü, ancak bu trajedilerin toplumsal duyarlılıkta bir azalmaya yol açtığını ortaya koyuyor. Araştırmacılar, 2001-2021 yılları arasında Hindistan'da yaklaşık 70 bin kadının çeyiz cinayeti kurbanı olduğunu tahmin ediyor.
Artan Şiddet, Azalan Tepki
Hindistan Ulusal Suç Kayıt Bürosu verilerine göre, 2020 yılında 6.966 kadın çeyiz cinayeti sonucu hayatını kaybetti. Bu sayı, 2010'daki 5.555 vakaya kıyasla yüzde 25 artış anlamına geliyor. Ancak aynı dönemde, bu cinayetlere ilişkin gazete haberleri ve sosyal medya paylaşımlarının sayısı azaldı. Araştırmayı yürüten Delhi merkezli bir düşünce kuruluşu, medya ve kamu ilgisinin daha çok yüksek profilli davalara odaklandığını, kırsal kesimdeki veya alt sınıflara mensup kurbanların vakalarının ise görmezden gelindiğini belirtiyor.
Çeyiz cinayetleri, genellikle gelinin ailesinin talepleri karşılayamaması sonucu damat veya kayınpeder tarafından işleniyor. Kadınların yakılması, zehirlenmesi veya darp edilmesi yaygın yöntemler arasında. Polis kayıtları, bu cinayetlerin büyük kısmının 'mutfak kazası' olarak raporlandığını gösteriyor. 2019'da Ulusal Kadın Komisyonu, çeyiz cinayetlerinin yalnızca yüzde 32'sinin mahkumiyetle sonuçlandığını açıkladı.
Toplumsal Kabullenme ve Sessizlik
Araştırma raporuna göre, Hint toplumunda çeyiz cinayetlerinin normalleşmesinde geleneksel ataerkil yapılar ve ekonomik faktörler rol oynuyor. Kırsal bölgelerde çeyiz, bir evlilik sözleşmesi olarak görülüyor ve kadınlar ailelerine ekonomik yük olarak algılanıyor. Sosyologlar, bu durumun medyanın da etkisiyle bir 'şiddet sarmalı' yarattığını ve toplumsal duyarsızlığı beslediğini ifade ediyor. Özellikle sosyal medyada kadın hakları hareketlerinin ivme kaybetmesi, bu cinayetlerin görünürlüğünü daha da azaltmış durumda.
Küresel ölçekte ise, Hindistan'ın çeyiz cinayetleri konusundaki bu istatistikleri, Güney Asya genelinde benzer bir modelin parçası. Pakistan'da da her yıl yaklaşık 1.000, Bangladeş'te ise 200-300 çeyiz cinayeti kaydediliyor. Bu ülkelerde de yasalar yeterince uygulanamıyor ve toplumsal farkındalık düşük. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi, çeyiz cinayetlerinin bir kadına yönelik şiddet biçimi olarak kabul edilmesi için uluslararası çabaları artırıyor, ancak ilerleme yavaş.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'daki çeyiz cinayetlerine yönelik toplumsal duyarsızlık, Türkiye'de de benzer şekilde kadın cinayetlerinin normalleşme riskine işaret ediyor. Türkiye'de 2022'de 334 kadın cinayeti işlenmiş, faillerin büyük kısmı eş veya eski eşlerden oluşmuştur. Kadın cinayetlerinin medyada suça odaklı, derinlemesine analiz edilmeden haberleştirilmesi, toplumsal farkındalığı zayıflatabilir. İstanbul Sözleşmesi'nden çekilme kararı ve kadın hakları alanındaki gerileme, Türkiye'de de benzer bir duyarsızlaşma döngüsünü tetikleyebilir. Bu nedenle, Hindistan örneği, Türkiye'de kadın cinayetlerine karşı etkin hukuki mekanizmaların ve toplumsal duyarlılık kampanyalarının önemini bir kez daha hatırlatıyor.
