Uluslararası araştırmacı gazetecilik kuruluşu Bellingcat'in yayımladığı yeni bir araştırma, Hindistan'ın tartışmalı aşırı sağcı örgütü Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) ile bağlantılı kuruluşların ve bu örgütün desteklediği girişimlerin, ABD'deki bağışçı-akıl hocalığı fonları (donor-advised funds) aracılığıyla milyonlarca dolar kaynak elde ettiğini ortaya koydu. ABD merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluşlar üzerinden akan bu fonlar, Hindistan'da Hindu milliyetçisi hareketin uluslararası finansal ağlarını gözler önüne seriyor.
RSS Bağlantılı Kuruluşlara ABD'den Finansal Akış
Bellingcat'in haberine göre, ABD'deki kâr amacı gütmeyen kuruluşların kurucu liderleri veya bizzat bu kuruluşlar, Hindistan'ın en büyük ve en tartışmalı Hindu milliyetçisi örgütü RSS ile ilişkilendiriliyor. RSS, Hindistan'da iktidardaki Bharatiya Janata Party (BJP) ile ideolojik ve kurumsal bağlara sahip. Araştırma, bu tür bağlantıları olan ABD'li non-profit yapıların, bağışçı-akıl hocalığı fonları aracılığıyla önemli miktarda bağış topladığını gösteriyor. Söz konusu fonların, Hindistan'daki belirli girişimleri finanse etmek için kullanıldığı belirtiliyor.
Donor-advised funds (DAF'ler), ABD'de bağışçıların vergi avantajı elde ederek hayır kurumlarına para yatırmasına olanak tanıyan aracı kuruluşlar olarak biliniyor. Bu fonlar, bağışçılara geniş bir takdir yetkisi sunarken, paranın nereye gittiğine dair şeffaflık konusunda eleştirilere maruz kalıyor. Bellingcat'in araştırması, bu mekanizmanın Hindistan'daki Hindu milliyetçisi hareketle bağlantılı yapıları finanse etmek için nasıl kullanılabildiğini gözler önüne seriyor.
RSS, 1925'te kurulan ve Hindu milliyetçiliğini savunan bir örgüt. Hindistan'da zaman zaman toplumsal gerginliklere yol açan söylem ve eylemleriyle biliniyor. Özellikle Müslümanlar ve diğer azınlık gruplarına yönelik ayrımcı politikalarıyla eleştiriliyor. ABD'deki bağışçı-akıl hocalığı fonları üzerinden bu tür gruplara akan paranın miktarı ve kullanım amacı, uluslararası sivil toplum ve insan hakları örgütleri için endişe kaynağı.
Bellingcat, araştırmasında hangi ABD'li kuruluşların ne kadar fon aldığına dair somut veriler sunuyor. Ancak haberde, bu fonların doğrudan RSS'e mi yoksa RSS'in desteklediği belirli projelere mi aktarıldığı konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu vurgulanıyor. Yine de bu finansal akış, Hindistan'daki aşırı sağın uluslararası alanda ne kadar geniş bir destek ağına sahip olabileceğini göstermesi açısından önemli.
Küresel Bağış Akışları ve Şeffaflık Sorunu
ABD'deki donor-advised funds sistemi, son yıllarda hayırseverlik dünyasında hızla büyüyen bir mekanizma. Bu fonlar, bağışçıların vergi indirimi almasını sağlarken, paranın dağıtımında aracı kuruluşlara geniş yetki veriyor. Ancak şeffaflık eksikliği, paranın siyasi amaçlarla veya tartışmalı gruplara aktarılması riskini beraberinde getiriyor. Bellingcat'in araştırması, bu riskin Hindistan özelinde nasıl somutlaştığını gösteriyor.
Hindistan hükümeti, son yıllarda yabancı fon akışlarına yönelik denetimleri sıkılaştırmıştı. Özellikle insan hakları örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarının yabancı kaynaklardan aldığı destekler sık sık soruşturma konusu oluyor. Ancak bu kez, aşırı sağcı gruplara akan fonların ABD'den gelmesi, durumu daha da karmaşık hale getiriyor. Hindistan'da iktidardaki BJP'nin RSS ile olan bağları düşünüldüğünde, bu tür finansal akışların siyasi sonuçları olabileceği değerlendiriliyor.
Uluslararası alanda sivil toplum kuruluşları, donor-advised funds gibi mekanizmaların daha sıkı denetlenmesi çağrısında bulunuyor. Özellikle aşırıcı veya ayrımcı gruplara giden paranın izlenmesi, küresel güvenlik ve insan hakları açısından kritik görülüyor. Bellingcat'in araştırması, bu tür bir denetimin ne kadar gerekli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
ABD'li yetkililer ise konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak araştırma, ABD'nin kâr amacı gütmeyen kuruluşlar üzerindeki denetiminin yetersiz olabileceğini gösteriyor. Bu durum, ABD'nin kendi topraklarından yabancı ülkelerdeki aşırıcı hareketlere finansal destek sağlanmasına göz yumduğu eleştirilerini beraberinde getirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'daki Hindu milliyetçisi RSS ile bağlantılı gruplara ABD'den akan fonlar, Türkiye'nin bölgesel ve küresel dengeler açısından dikkatle izlemesi gereken bir gelişme. Türkiye, son yıllarda Hindistan-Pakistan geriliminde dengeli bir tutum izlerken, aşırı sağcı ve ayrımcı hareketlerin uluslararası finansmanı, küresel istikrarı tehdit eden bir unsur olarak öne çıkıyor. Özellikle Müslüman azınlıklara yönelik ayrımcı politikalarıyla bilinen RSS'in güçlenmesi, Türkiye'nin insan hakları ve İslam dünyasıyla dayanışma perspektifinden endişe verici. Ayrıca, ABD'deki donor-advised funds gibi mekanizmaların şeffaflıktan uzak yapısı, Türkiye'nin uluslararası terörle mücadele ve finansal denetim konusundaki hassasiyetleriyle çelişiyor. Bu tür finansal akışların izlenmesi, Türkiye'nin küresel güvenlik mimarisindeki rolü açısından da önem taşıyor.
