Hindistan, 16 yıl önce Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) ile imzaladığı serbest ticaret anlaşmasının (FTA) bedelini hâlâ ödüyor. Şimdi ise Avrupa Birliği (AB) ile müzakereleri süren ve 'Tüm Ticaret Anlaşmalarının Anası' olarak nitelendirilen yeni FTA'da aynı hataları tekrarlamamak için ASEAN deneyiminden ders çıkarıyor. Uzmanlara göre, Hindistan'ın ASEAN FTA'sı, beklentilerin aksine yerli sanayiyi koruyamadı ve ticaret açığını büyüttü. Şimdi AB ile yapılacak anlaşmada daha dengeli bir yaklaşım benimseniyor.
ASEAN FTA'sının Ardından Gelen Hayal Kırıklığı
2004 yılında imzalanan Hindistan-ASEAN Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (CEPA), 2010 yılında yürürlüğe girdi. Anlaşma, Hindistan'ın ASEAN ülkelerine ihracatını artırmayı ve bölgeyle ticari entegrasyonu derinleştirmeyi hedefliyordu. Ancak aradan geçen yıllarda beklentiler karşılanamadı. Hindistan'ın ASEAN ülkeleriyle ticaret açığı, 2010'da 7,5 milyar dolardan 2023'te 42 milyar dolara fırladı. Özellikle Malezya, Endonezya ve Vietnam'dan gelen palm yağı, elektronik ve makine ithalatı yerli üreticileri olumsuz etkiledi.
Anlaşmanın en büyük eleştirisi, Hindistan'ın hassas sektörlerini yeterince korumaması oldu. Tarım ve otomotiv gibi alanlarda tarife indirimleri, yerli üreticileri rekabete karşı savunmasız bıraktı. Ayrıca, ASEAN ülkelerinin bazıları anlaşmayı kullanarak Çin menşeli ürünleri Hindistan'a yeniden ihraç etti. Bu durum, anlaşmanın menşe kurallarının yetersizliğini gözler önüne serdi. Hindistan Ticaret Bakanlığı'nın 2022 tarihli bir raporuna göre, anlaşma kapsamında beklenen doğrudan yabancı yatırım (FDI) akışı da gerçekleşmedi; ASEAN ülkelerinden gelen FDI, anlaşma öncesi döneme kıyasla sadece yüzde 12 arttı.
AB ile Yeni Anlaşmada Farklı Strateji
Hindistan, AB ile müzakereleri süren FTA'da ASEAN deneyiminin aksine daha temkinli bir yol izliyor. Müzakerelerde öncelik, hassas sektörlerin korunması ve menşe kurallarının sıkılaştırılması. Hindistan, AB'nin talebi olan otomotiv ve şarap gibi sektörlerde tarife indirimlerine sınırlı yaklaşıyor. Buna karşılık, AB'den daha fazla teknoloji transferi ve hizmet ticareti serbestisi talep ediyor. Uzmanlar, Hindistan'ın artık FTA'ları sadece ticaret açığını azaltmak için değil, aynı zamanda değer zincirine entegrasyon ve stratejik ortaklık aracı olarak gördüğünü belirtiyor.
Avrupa Birliği ise Hindistan ile anlaşmayı, Çin'e olan bağımlılığını azaltma ve tedarik zincirlerini çeşitlendirme stratejisinin bir parçası olarak görüyor. AB Ticaret Komiseri Valdis Dombrovskis, geçen ay yaptığı açıklamada, 'Hindistan ile kapsamlı ve iddialı bir anlaşma için çalışıyoruz. Geçmiş anlaşmalardan ders çıkardık' ifadelerini kullandı. Müzakerelerin 2024 sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor.
Küresel Ticarette Dönüşüm
Hindistan-AB FTA'sı, küresel ticaretin yeniden şekillendiği bir döneme denk geliyor. AB-Çin ticaretindeki gerginlikler ve ABD'nin Asya'ya yönelik politikaları, Hindistan'ı stratejik bir ortak haline getiriyor. Hindistan, sadece büyük bir pazar değil, aynı zamanda dijital hizmetler ve yeşil teknolojilerde potansiyel bir iş birliği ortağı. Anlaşma kapsamında veri akışı, dijital ticaret ve karbon fiyatlandırması gibi yeni nesil konuların da ele alınması bekleniyor. Bu yönüyle anlaşma, geleneksel FTA'ların ötesine geçerek 21. yüzyıl ticaretinin ihtiyaçlarına cevap vermeyi amaçlıyor.
Bununla birlikte, anlaşmanın onaylanması için Avrupa Parlamentosu ve Hindistan'da siyasi irade gerekiyor. Hindistan'da özellikle tarım ve otomotiv sektörlerinden gelen korumacı baskılar, müzakereleri zorlaştırabilir. Ancak hükümet, ASEAN FTA'sından alınan derslerle daha dengeli bir metin hazırlamaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan ile AB arasındaki bu anlaşma, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği'ne sahip olmasına rağmen, anlaşmanın kapsamına giren dijital ticaret ve veri akışı gibi konularda henüz bir düzenleme bulunmuyor. Hindistan'ın AB ile anlaşması, Türkiye'yi Asya pazarında daha rekabetçi olmaya zorlayabilir. Ayrıca, anlaşmanın tedarik zincirlerini çeşitlendirme hedefi, Türkiye'nin lojistik avantajını kullanarak yeni yatırımlar çekmesi için bir fırsat sunabilir. Öte yandan, Türkiye'nin Gümrük Birliği'nden kaynaklanan yükümlülükleri, AB'nin yeni ticaret politikalarına uyum sağlamayı gerektirebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin anlaşma müzakerelerini yakından izlemesi ve kendi dış ticaret stratejisini buna göre güncellemesi önem taşıyor.
