ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Başkan Donald Trump'ın İran ile varılan ateşkes anlaşmasını 'bitmiş' ilan etmesinin ardından planlanan İsrail ziyaretini son anda iptal etti. Bu gelişme, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırılara misilleme olarak İran'a yeni hava saldırıları düzenlediği bir gecede yaşandı. Pentagon yetkilileri, saldırıların 'kesin ve orantılı' olduğunu ancak tırmanma riski taşıdığını belirtiyor.
Trump'tan Ateşkes Açıklaması
Başkan Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, 'İran rejimiyle yürüttüğümüz ateşkes tamamen bitmiştir. Artık müzakerelere devam etmenin bir anlamı yok. Bu rejim anlaşmalara ihanet etmiştir' ifadelerini kullandı. Trump'ın bu açıklaması, ABD ve İran arasında aylardır süren dolaylı görüşmelerin çökmesine yol açtı. Beyaz Saray kaynakları, Başkan'ın İran'a karşı daha sert bir tutum benimsemeye kararlı olduğunu ve bunun askeri seçenekleri de içerebileceğini belirtiyor. Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesinin Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde seçmen tabanına mesaj verme amacı taşıdığını değerlendiriyor.
Hürmüz Boğazı'nda Yeni Gerilim
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamaya göre, son 72 saat içinde Hürmüz Boğazı'nda üç ticari gemiye daha saldırı düzenlendi. Saldırılarda İran yapımı Kaman-22 tipi insansız hava araçlarının ve deniz mayınlarının kullanıldığı belirtiliyor. Bölgede konuşlu ABD Donanması'na ait destroyerler, saldırılara karşılık olarak İran'ın askeri tesislerine hassas güdümlü füzelerle saldırı düzenledi. CENTCOM Komutanı General Michael Kurilla, 'Bu saldırılar uluslararası deniz ticaretine yönelik açık bir tehdittir. ABD, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlama taahhüdünü yerine getirecektir' dedi. Petrol fiyatları, bu gelişmelerin ardından yüzde 5 oranında yükseldi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hegseth'in iptal edilen İsrail ziyareti, iki ülke arasında savunma işbirliğini güçlendirme amacı taşıyordu. Ancak Trump'ın ateşkesi sonlandırma kararı, İsrail'in kuzey sınırında Hizbullah ile yaşanan gerginlikle birleşince, bölgede yeni bir savaş riskini artırdı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yaptığı acil açıklamada 'İsrail, kendini savunma hakkını saklı tutar ve bölgedeki istikrarı tehdit eden her türlü gelişmeye karşı hazırlıklıdır' ifadelerini kullandı. Rusya ve Çin, taraflara itidal çağrısında bulunurken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantı kararı aldı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, 'Bu tırmanma herkes için felaket olur' uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin enerji güvenliği açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda doğrudan bir kriz anlamına geliyor. Türkiye, İran ve ABD arasındaki gerilimde denge politikası izlemeye çalışırken, bölgede olası bir askeri çatışma Türkiye'nin İran ile olan ticari ilişkilerini ve enerji ithalatını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, İsrail ziyaretinin iptali, Türkiye-İsrail arasında normalleşme sürecinin devam ettiği bir dönemde bölgesel istikrarsızlığı artırabilir. Türkiye, hem NATO müttefiki ABD ile hem de komşusu İran ile diyaloğunu sürdürmek zorunda kalacak.
