Geçtiğimiz yılın Ekim ayında, İsrail ile Hamas arasında bir ateşkes anlaşmasının imzalanmasından kısa süre sonra, dönemin ABD Başkanı Donald Trump, Mısır'ın Şarm El-Şeyh kentinde toplanan dünya liderlerine hitap etti. "Sonunda Ortadoğu'da barışa kavuştuk" diyen Trump, dört bir yandan gelen övgülerin tadını çıkarıyordu. Ancak bu iyimser tablo, bölgedeki gerçeklerden oldukça uzaktı. Bugün gelinen noktada, Hamas'ı silahsızlandırma planının başarısızlığa mahkum olduğu açıkça görülüyor. Peki bu plan neden çöküyor?
Planın Arka Planı ve Temel Sorunlar
Hamas'ı silahsızlandırma girişimleri, aslında birkaç yıl öncesine dayanıyor. Temel fikir, İsrail'in güvenlik kaygılarını gidermek ve Gazze Şeridi'nin yeniden inşasını kolaylaştırmaktı. Ancak bu plan, derin ve yapısal sorunlarla karşı karşıya. İlk olarak, Hamas'ın askeri kanadının tamamen lağvedilmesi öngörülüyordu. Oysa Hamas, yalnızca bir milis güç değil; aynı zamanda Gazze'de fiili bir yönetim organı. Silahları bırakmak, Hamas'ın varlık nedenini ortadan kaldırmak anlamına geliyor. Ayrıca, silahsızlanma karşılığında Hamas'a ne gibi siyasi garantiler ve ekonomik teşvikler sunulacağı belirsizdi. Bu belirsizlik, taraflar arasında güven oluşturulmasını imkansız kılıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hamas'ı silahsızlandırma planı, yalnızca İsrail-Filistin çatışmasının bir parçası değil; bölgesel ve küresel güç dengelerinin de bir yansıması. İran, Hamas'a verdiği destekle bölgedeki nüfuzunu artırmaya çalışırken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler İsrail ile normalleşme adımları atıyor. Bu kutuplaşma ortamında, Hamas'ı silahsızlandırmak, bölgesel güçler arasındaki hassas dengeyi değiştirebilir. Ayrıca uluslararası toplumun bu konudaki tutumu da kritik. BM ve AB gibi aktörler, insani yardım ve yeniden inşa projeleriyle sürece dahil olurken, kalıcı bir çözüm için siyasi irade eksikliği dikkat çekiyor. Silahsızlanmanın başarısı, aynı zamanda Filistin yönetiminin Gazze'de yeniden otorite kurmasına bağlı. Ancak mevcut siyasi bölünmüşlük, bunu neredeyse imkansız kılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hamas'ı silahsızlandırma planının başarısızlığı, Türkiye'nin bölgesel politikalarını dolaylı olarak etkiliyor. Türkiye, Filistin davasına verdiği geleneksel destek ve Hamas ile kurduğu diyalog sayesinde, Gazze'de insani yardım ve altyapı projelerinde etkin bir rol oynuyor. Ancak silahsızlanma sürecinin tıkanması, bölgede istikrarsızlığın devam etmesine neden olarak Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik çıkarlarını etkileyebilir. Ayrıca, İsrail ile Türkiye arasındaki ilişkilerin normalleşme çabalarına da gölge düşürebilir. Ankara, hem Filistinlilerin meşru haklarını savunma hem de bölgesel istikrarı sağlama noktasında dengeli bir politika izlemek zorunda. Bu çerçevede, çok taraflı diplomatik girişimlerde daha aktif rol alması beklenebilir.
