Hamas, 2007’den bu yana Gazze Şeridi’nde sivil idareyi yürüten hükümet yapısını feshettiğini duyurdu. Grubun siyasi kanadından yapılan açıklamada, bu kararın “Filistin ulusal birliği” adına alındığı belirtildi. Karar, İsrail’le ateşkes ve esir takası görüşmelerinin sürdüğü bir döneme denk gelirken, Hamas’ın Gazze’deki yönetim sorumluluğundan çekilme iradesini ortaya koyuyor.
Gelişmenin arka planı: Hamas’ın Gazze yönetimi ve fesih kararı
Hamas, 2006 yılında Filistin seçimlerini kazandıktan sonra 2007’de El Fetih’le yaşanan çatışmaların ardından Gazze Şeridi’nin kontrolünü tamamen ele geçirmişti. O tarihten bu yana bölgede sivil ve güvenlik kurumlarını yöneten Hamas, yaklaşık 20 yıl süren bu yönetim döneminin ardından sivil idareyi feshetme kararı aldı. Hamás Siyasi Büro Sözcüsü Bassem Naim, kararın “Filistin ulusal birliğini güçlendirme ve ortak bir ulusal vizyon oluşturma” amacı taşıdığını ifade etti. Naim, “Bu adım, Filistin halkının çıkarları ve direnişimizi güçlendirmek için atılmıştır” dedi.
Fesih kararı, özellikle Mısır ve Katar arabuluculuğunda süren İsrail ile ateşkes ve esir takası müzakereleri sırasında geldi. Uzmanlar, bu kararın Hamas’ın Gazze’nin yeniden inşası için daha kapsamlı bir siyasi sürece alan açmayı hedeflediğini belirtiyor. Ancak hamlenin, Hamas ile El Fetih arasındaki uzlaşı çabalarına yeni bir ivme kazandırıp kazandırmayacağı belirsiz. Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas’ın liderliğindeki El Fetih, Hamas’ın bu kararına temkinli yaklaştı; bir El Fetih yetkilisi, “Bu sadece bir jest olabilir; esas mesele Hamas’ın silahlı kanadının geleceği” yorumunda bulundu.
Bölgesel boyut: Gazze’nin geleceği ve uluslararası tepkiler
Hamas’ın sivil yönetimi feshetmesi, 7 Ekim 2023’teki İsrail’e yönelik saldırı sonrası başlayan savaşın gölgesinde gerçekleşti. Savaş boyunca İsrail’in yoğun bombardımanına maruz kalan Gazze’de büyük yıkım yaşandı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Gazze nüfusunun yüzde 90’ından fazlası yerinden edilmiş durumda. Hamas’ın yönetim yapısını feshetmesi, bölgede yeni bir siyasi düzenleme için umutları artırabilir, ancak İsrail Hükümeti’nden hemen bir yanıt gelmedi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu daha önce Hamas’ın Gazze’deki askeri ve siyasi varlığının sona erdirilmesi gerektiğini savunmuştu. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, “Bu kararı dikkatle inceliyoruz. Filistin Yönetimi’nin Gazze’de tek meşru otorite olduğuna inanıyoruz” ifadelerini kullandı. Mısır ve Katar, kararı Filistin birliği yolunda olumlu bir adım olarak selamlarken, Birleşmiş Milletler, Gazze’nin yeniden inşası için kapsamlı bir siyasi çerçevenin gerekliliğini vurguladı.
Uzmanlar, bu feshin Gazze’deki yönetim boşluğuna yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Uluslararası Kriz Grubu’ndan Michael Wahid Hanna, “Hamas’ın sivil yönetimi feshetmesi, teknik olarak bir boşluk yaratabilir. Ancak Hamas’ın özellikle güvenlik aygıtı üzerindeki etkisi devam ediyor. Asıl soru, Filistin Yönetimi’nin bu boşluğu doldurup dolduramayacağı” dedi. Öte yandan, Hamas’ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları’nın varlığı ve faaliyetleri sürüyor. Savaşın ardından Gazze’nin idaresine yönelik uluslararası planlarda, ABD’nin başını çektiği bazı aktörler, Filistin Yönetimi’nin tekrar Gazze’de söz sahibi olmasını destekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uzun süredir Filistin iç uzlaşısı ve Gazze’nin yeniden imarı için çaba gösteriyor. Hamas yönetiminin çekilmesi, Ankara’nın Filistin Yönetimi ile Hamas arasında köprü kurma çabalarını kolaylaştırabilir. Ancak bu kararın somut sonuçlar doğurması, İsrail’in Gazze politikası ve Filistin Yönetimi’nin bu boşluğu doldurma kapasitesine bağlı. Türkiye, Mısır ve Katar’la birlikte arabuluculuk rolünü sürdürürken, Gazze’de istikrarın sağlanması bölgesel güvenlik ve enerji işbirliği açısından da kritik. Ayrıca, bu gelişme Doğu Akdeniz’deki dengeleri etkileyebileceği için Türk dış politikası yakından takip ediyor.
