Hamas'ın, Gazze Şeridi'ndeki sivil hükümet yapılanmasını feshetme kararı, uzmanlara göre ABD Başkanı Donald Trump'ın yeniden başkan seçilmesinin ardından Filistinli gruplar arasında başlayan yeni denge arayışının bir parçası. Orta Doğu uzmanları, bu adımın özellikle Trump yönetiminin Filistin meselesine yaklaşımına bir yanıt niteliği taşıdığını belirtiyor. Karar, Hamas'ın Gazze'deki fiili yönetimini sona erdirme ve Filistin Yönetimi ile birleşme sinyali olarak değerlendirilirken, aynı zamanda bölgedeki güç dengelerini de etkileyebilecek bir hamle olarak görülüyor.
Gelişmenin arka planı
Hamas Sözcüsü Hazım Kasım tarafından yapılan açıklamada, Gazze Şeridi'nde 2007'den bu yana faaliyet gösteren sivil hükümetin feshedildiği ve Filistin Yönetimi ile bir uzlaşı hükümeti kurulması için çağrı yapıldığı duyuruldu. Bu adım, özellikle Trump'ın Orta Doğu barış planı olarak bilinen "Yüzyılın Anlaşması"nın yeniden gündeme gelmesiyle birlikte dikkat çekiyor. Uzmanlar, Trump'ın ilk döneminde Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıması ve İsrail yerleşimlerini meşrulaştırması gibi politikalarının Filistin tarafında büyük bir baskı yarattığını hatırlatıyor. Bu kez Trump'ın yeniden seçilmesiyle birlikte, Filistinli grupların birleşme ve yeni bir strateji geliştirme ihtiyacı doğduğu ifade ediliyor.
Hamas'ın bu kararı almasında, Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin de etkili olduğu belirtiliyor. Mısır, özellikle Gazze Şeridi'ndeki insani krizi hafifletmek ve Filistin Yönetimi ile Hamas arasındaki bölünmeyi sona erdirmek için yoğun çaba sarf ediyor. Katar ise hem Hamas'a hem de Filistin Yönetimi'ne mali destek sağlayarak bu süreci yönlendirmeye çalışıyor. Ancak uzmanlar, bu kararın pratikte Gazze'deki günlük yönetimde hemen bir değişiklik yaratmasının beklenmediğini, daha çok siyasi bir jest olduğunu vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hamas'ın bu kararı, İsrail'de de farklı yankılar uyandırdı. İsrailli yetkililer, kararı temkinli karşılarken, özellikle aşırı sağcı çevreler bunun Hamas'ın zayıfladığı anlamına geldiğini savunuyor. Buna karşın, İsrail'deki güvenlik uzmanları, Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın hala güçlü olduğunu ve bu kararın Filistin Yönetimi'nin Gazze'de kontrolü sağlamasının kolay olmayacağını belirtiyor. Ayrıca, bu adımın bölgede yeni bir çatışma dinamiği yaratma potansiyeli de bulunuyor.
Abdullah bin Zayed liderliğindeki Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn gibi İsrail'le normalleşme anlaşması imzalayan ülkeler, Hamas'ın bu kararını Filistin Yönetimi'nin otoritesini güçlendirecek bir adım olarak olumlu karşıladı. Suudi Arabistan ise henüz resmi bir açıklama yapmazken, bölgesel kaynaklar Riyad'ın Filistinliler arası birliği desteklediğini ancak Hamas'ın rolü konusunda çekinceleri olduğunu aktarıyor. İran ise Hamas'ı desteklemeye devam ederken, bu kararın İran'ın bölgedeki etkisini azaltabileceği yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hamas'ın bu hamlesi, Türkiye'nin Filistin meselesine verdiği geleneksel destek ve bölgesel arabuluculuk rolü açısından önemli. Türkiye, hem Hamas'la hem de Filistin Yönetimi'yle ilişkilerini sürdüren ender ülkelerden biri olarak, bu birleşme sürecini aktif olarak destekleyebilir. Ancak, Trump yönetimiyle ilişkilerin yeniden şekillendiği bir dönemde, Türkiye'nin Filistin konusundaki pozisyonu ABD ile diplomatik dengeleri de etkileyebilir. Ankara'nın, Hamas'ı terör listesine alan ülkelerle olan farklı tutumu, bu süreçte Türkiye'yi zorlayıcı bir konuma getirebilir. Bölgesel istikrar açısından, Türkiye'nin Mısır ve Katar'la iş birliği yaparak Filistinliler arası diyaloğu teşvik etmesi bekleniyor.
