Hamas, yaklaşık 19 yıldır kontrolü altında tuttuğu Gazze Şeridi'ndeki sivil yönetimini resmen feshettiğini duyurdu. Örgütün üst düzey bir yetkilisi tarafından yapılan açıklamada, bu kararın Filistin iç uzlaşısını güçlendirmek ve ulusal birlik hükümetinin kurulmasına zemin hazırlamak amacıyla alındığı belirtildi. Karar, 2007'den bu yana Gazze'yi fiilen yöneten Hamas'ın, 2023 Ekim ayında başlayan İsrail saldırıları sonrası artan iç ve dış baskılar karşısında önemli bir adım atması olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Hamas, 2006 yılında Filistin Yasama Meclisi seçimlerini kazandıktan sonra 2007'de Gazze Şeridi'nin kontrolünü ele geçirmiş, El Fetih liderliğindeki Filistin Yönetimi ise Batı Şeria'da yönetimi sürdürmüştü. Bu bölünme, Filistin siyasetinde derin bir ayrılığa yol açmış, uzlaşı çabaları defalarca sonuçsuz kalmıştı. Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları, 7 Ekim 2023'te İsrail'e yönelik geniş çaplı bir saldırı başlatmış, İsrail de Gazze'ye yoğun hava ve kara harekatıyla karşılık vermişti. Saldırılar sonucunda Gazze'de büyük yıkım ve insani kriz yaşanırken, Hamas'ın yönetim kapasitesi de ciddi şekilde zayıflamıştı.
Hamas'ın yönetimi feshetme kararı, özellikle son dönemde Filistin Yönetimi ile yapılan görüşmelerin hızlanmasının ardından geldi. Ramallah'taki Filistin Yönetimi, Gazze'nin yeniden inşası ve yönetimi için ulusal birlik hükümeti kurulması çağrısı yapıyordu. Hamas'ın bu adımı, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) şemsiyesi altında birleşme ve Gazze'nin yeniden inşası sürecine katkı sağlama amacı taşıyor. Ancak analistler, Hamas'ın askeri kanadının hâlâ aktif olduğuna ve bu kararın sadece sivil yönetimi kapsadığına dikkat çekiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Ortadoğu'da geniş yankı uyandırdı. Mısır, Ürdün ve Katar gibi bölge ülkeleri, Filistin iç uzlaşısını desteklediklerini açıklarken, İsrail yönetimi ise temkinli bir yaklaşım sergiliyor. İsrail, Hamas'ın yönetimden çekilmesini bir zafer olarak görse de, askeri kanadın varlığı ve gelecekteki olası çatışmalar nedeniyle güvenlik endişeleri devam ediyor. ABD ve Avrupa Birliği, bu adımı Filistin Yönetimi'nin Gazze'de yeniden kontrol sağlaması için bir fırsat olarak değerlendiriyor. Ancak Batılı ülkeler, Hamas'ın tamamen silahsızlandırılması ve terör örgütü statüsünün kaldırılması yönündeki taleplerinde ısrarcı. Birleşmiş Milletler ise Gazze'de insani yardımların ulaştırılması ve yeniden yapılanma için bu gelişmeyi olumlu karşıladığını ancak henüz somut bir ilerleme kaydedilmediğini belirtti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin meselesinde tarihsel olarak iki devletli çözümü ve Filistin iç uzlaşısını desteklemektedir. Hamas'ın yönetimi feshetmesi, Ankara tarafından olumlu bir adım olarak değerlendirilebilir; zira Türkiye, Hamas ve El Fetih arasında arabuluculuk girişimlerinde bulunmuş, ancak kalıcı bir uzlaşı sağlanamamıştı. Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin politikası açısından bölgedeki nüfuzunu yeniden şekillendirebilir. Öte yandan, Hamas'ın yönetimden çekilmesi, Türkiye'nin Gazze'ye yönelik insani yardım ve yeniden yapılanma projelerinin Filistin Yönetimi ile koordineli şekilde yürütülmesinin önünü açabilir. Ancak Hamas'ın askeri kanadının statüsü ve İsrail ile olası bir ateşkes süreci, Türkiye için dikkatle izlenmesi gereken bir gelişmedir.
