İsrail'in önde gelen gazetelerinden Haaretz'in yayımladığı kapsamlı bir soruşturma, Gazze Şeridi'nde faaliyet gösteren beş Filistinli silahlı grubun İsrail ordusu ve istihbarat servisleri adına operasyonlar yürüttüğünü ve bu grupların mali ve askeri açıdan İsrail'den destek aldığını ortaya koydu. Çarşamba günü yayımlanan soruşturma, İsrail'in Gazze'deki güvenlik stratejisine ilişkin şimdiye kadar gizli kalmış bir boyutu gün yüzüne çıkarırken, bu grupların İsrail ordusuyla koordineli çalıştığı iddiası, bölgedeki ittifakların ve çatışma dinamiklerinin yeniden yorumlanmasına yol açtı.
Soruşturmanın çarpıcı bulguları
Haaretz muhabirleri tarafından yürütülen soruşturma, adı açıklanmayan İsrailli askeri ve istihbarat kaynaklarına dayandırılarak hazırlandı. Söz konusu beş grup, Gazze'nin kuzey ve orta bölgelerinde faaliyet gösteriyor. Bu grupların, Hamas'a karşı istihbarat toplama, şüpheli kişileri tespit etme, belirli bölgeleri kontrol altında tutma ve İsrail ordusunun operasyonlarına lojistik destek sağlama gibi görevler üstlendiği belirtiliyor. Karşılığında bu gruplara düzenli olarak para, silah ve mühimmat temin edildiği ifade ediliyor.
İsrail'in uzun yıllardır Gazze'de Hamas'ın kontrolünü zayıflatmak amacıyla yerel güçleri kullandığı biliniyordu. Savunma Bakanlığı'na bağlı bir birim olan ve 2018'de kurulan "Gölge Birimi"nin, bu tür gruplara mali kaynak aktardığı daha önce de rapor edilmişti. Ancak Haaretz'in araştırması, bu desteğin boyutunu ve grupların operasyonel kapasitesini ilk kez bu kadar ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor. Araştırmaya göre, bu gruplar İsrail Savunma Kuvvetleri'nin (IDF) güvenlik bölgelerinde güvenliği sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda Hamas karşıtı propagandayı koordine ediyor ve halk arasında huzursuzluk çıkarmak için faaliyetlerde bulunuyor.
Filistinli gruplar ve İsrail arasındaki karmaşık ilişki ağı
Haaretz'in haberine göre, bu gruplar çoğunlukla Gazze'deki aşiret yapıları ve eski güvenlik güçleriyle bağlantılı. Birçoğu 2007'deki Hamas darbesinden sonra siyasi ve ekonomik olarak marjinalleşen ailelerden geliyor. İsrail'in bu kesimlere finansman sağlaması, Hamas'a karşı içeriden bir muhalefet oluşturma hedefini taşıyor. Ancak bu strateji, bölgede yeni güç dengeleri yaratıyor ve sivil halk arasında karışık duygulara yol açıyor. Bazı Filistinliler bu grupları işbirlikçi olarak görürken, diğerleri İsrail ile yaşamak zorunda kalan bir halkın pragmatik bir tepkisi olarak değerlendiriyor.
İsrail tarafından desteklenen bu grupların varlığı, Gazze'deki güç mücadelesini de derinleştiriyor. Hamas, bu tür oluşumları kendi otoritesine meydan okuma olarak algılıyor ve zaman zaman bu gruplara yönelik sert önlemler alıyor. Çatışma ortamında, bu grupların hem İsrail hem de Hamas arasında sıkışmış durumda oldukları belirtiliyor. Ayrıca, bu grupların İsrail ordusuna sağladığı bilgiler, İsrail'in hedefli saldırılarında ve hava operasyonlarında daha isabetli olmasını sağlıyor, bu da Hamas'ın askeri kanadının İsrail'e karşı konvansiyonel olmayan taktikler kullanmasına yol açıyor.
İsrail toplumunda ve uluslararası kamuoyunda tepkiler
Haaretz'in soruşturması İsrail içinde geniş yankı uyandırdı. Muhalefet partileri, İsrail'in bir yandan Hamas ile müzakere etmeye çalışırken diğer yandan Hamas'ın kontrolündeki bölgede paralel silahlı güçler oluşturmasını ikiyüzlülük olarak nitelendirdi. Öte yandan, bazı sağcı siyasetçiler, bu tür grupların Hamas'ı zayıflatmada etkili bir araç olabileceğini savunuyor. Uluslararası hukuk uzmanları ise, İsrail'in bu gruplara sağladığı desteğin, Gazze'de sivil ölümlerine yol açan çatışmaları dolaylı olarak etkileyebileceği ve bu durumun savaş suçları kapsamında tartışılabileceği uyarısında bulunuyor. Soruşturmanın tamamı, İsrail adli makamlarınca da incelenmeye başlandı. Ancak konuya ilişkin resmi bir yorum henüz yapılmış değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasının en önemli savunucularından biri olarak, İsrail'in Gazze'de yerel grupları finanse etmesi ve silahlandırması, Hamas'ı zayıflatmayı hedefleyen bir operasyon olarak doğrudan bölgedeki güç dengesini etkilemektedir. Ankara'nın, Hamas liderleriyle kurduğu yakın ilişkiler ve Filistin topraklarındaki insani krize yönelik politikaları düşünüldüğünde, bu gelişme Türkiye'nin bölgedeki nüfuzunu tehdit eden bir hamle olarak yorumlanabilir. Türkiye'nin, özellikle Gazze'ye yönelik insani yardım çabalarını engelleyebilecek bu tür bir kışkırtma karşısında diplomatik adımlar atma olasılığı yüksektir. Ayrıca, Türkiye, Filistinli gruplar arasında birliği sağlama çabalarında, İsrail'in bu tür ayrılıkçı politikalarını kınayarak İslam dünyasındaki liderlik rolünü pekiştirmeye çalışabilir.
