Gürcistan hükümeti, çevrimiçi 'edepsizlik' ve 'kabalık'la mücadele gerekçesiyle yeni yasalar ve denetim mekanizmaları oluşturarak ifade özgürlüğünü hedef alıyor. Muhalefet ve sivil toplum kuruluşları, bu politikaların muhalif sesleri bastırmak için bahane olarak kullanıldığını savunuyor. Son aylarda hükümet yanlısı medya ve yetkililer, sosyal medyada yükselen eleştirileri 'ahlaksızlık' olarak nitelendirerek, yeni düzenlemelerin gerekliliğini savunuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Gürcistan'da 2024 yılı başından bu yana iktidardaki Gürcü Hayali partisi, çevrimiçi içerikleri denetlemek için çeşitli adımlar attı. Mart 2024'te parlamento, 'İnternet Ortamında Ahlaki Değerlerin Korunması' başlıklı bir yasa tasarısını tartışmaya açtı. Tasarı, sosyal medya platformlarına 'edepsiz' içerikleri kaldırma zorunluluğu getiriyor ve ihlal durumunda ağır para cezaları öngörüyor. Hükümet yetkilileri, bu düzenlemenin gençleri ve toplumu 'yozlaşmadan' korumak için gerekli olduğunu iddia ediyor. Ancak muhalefet, yasanın muğlak ifadelerle her türlü eleştiriyi kapsayabileceğini ve yargı denetiminden yoksun olduğunu belirtiyor.
Nisan 2024'te Gürcistan İçişleri Bakanlığı, 'siber zorbalık ve ahlaksız paylaşımlarla mücadele' için özel bir birim kurdu. Bu birim, sosyal medya hesaplarını izleyerek 'uygunsuz' gördüğü paylaşımlar hakkında işlem başlatabilecek. Ayrıca, hükümet yanlısı medya kuruluşları, muhalif gazetecileri ve aktivistleri 'edepsizlik yaymakla' suçlayarak hedef göstermeye başladı. Örneğin, ünlü gazeteci Nino Burjanadze ve birkaç bağımsız blogger, 'kamu ahlakını ihlal' gerekçesiyle para cezasına çarptırıldı. Bu durum, ülkede ifade özgürlüğü endişelerini artırdı.
Uluslararası kuruluşlar da gelişmeleri yakından takip ediyor. Avrupa Birliği ve Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), Gürcistan'ı ifade özgürlüğü konusunda uyardı. RSF'nin 2024 raporunda Gürcistan, 180 ülke arasında 85. sırada yer alarak önceki yıllara göre gerileme gösterdi. AB, Gürcistan'ın aday ülke statüsünü sürdürebilmesi için ifade özgürlüğü ve medya özgürlüğü reformlarını hızlandırması gerektiğini vurguluyor. Ancak Gürcü hükümeti, bu eleştirileri 'dış müdahale' olarak nitelendiriyor ve egemenlik vurgusu yapıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Gürcistan'daki bu gelişmeler, Güney Kafkasya'da otoriterleşme eğilimlerinin arttığı bir döneme denk geliyor. Komşu Azerbaycan ve Ermenistan'da da benzer baskılar görülüyor. Gürcistan, Batı ile Rusya arasında denge politikası izlerken, son yıllarda Moskova'ya yakınlaşmakla eleştiriliyor. 2023'te kabul edilen 'Yabancı Ajanlar Yasası' büyük protestolara yol açmıştı. Şimdi ise 'edep' kampanyası, hükümetin muhalefeti sindirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Bu durum, Gürcistan'ın demokrasi sicilini zedeleyerek AB entegrasyon sürecini riske atıyor. Ayrıca, Rusya'nın bölgedeki etkisini artırma çabalarına zemin hazırlayabilir.
Küresel ölçekte ise, dijital otoriterlik trendi yükselişte. Birçok ülke, 'ahlak' ve 'güvenlik' gerekçesiyle interneti kontrol altına alıyor. Gürcistan örneği, bu tür politikaların demokratik toplumlarda bile nasıl meşrulaştırılabileceğini gösteriyor. Uluslararası baskı ve sivil toplum direnişi, gidişatı değiştirebilir. Ancak şu an için Gürcistan'da ifade özgürlüğü ciddi tehdit altında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gürcistan'daki ifade özgürlüğü kısıtlamaları, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilecek bölgesel istikrarsızlık riski taşıyor. Türkiye, Gürcistan ile yakın ekonomik ve enerji işbirliğine sahip; Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı ve TANAP doğalgaz hattı bu ülkeden geçiyor. Gürcistan'da otoriterleşme ve Batı'dan uzaklaşma, Türkiye'nin enerji güvenliğini ve Kafkasya'daki denge politikasını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Gürcistan'daki baskı ortamı, Türkiye'deki muhalif çevreler için de emsal teşkil edebilir. Türkiye'nin demokrasi ve insan hakları konusundaki uluslararası imajı açısından da dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme.
