Güney Kore, küresel yapay zeka (AI) ve yarı iletken pazarında mutlak hakimiyet hedefiyle 650 milyar doları aşan mega projelerini Pazartesi günü resmen açıkladı. Devlet Başkanı Lee Jae-myung, ülkenin birkaç yıl içinde yüz milyarlarca dolarlık yatırımla sektördeki liderliğini pekiştireceğini belirtti. Açıklama, Lee’nin Güney Kore’nin AI ve çip teknolojisinde küresel bir üs haline getirilmesi yönündeki bugüne kadarki en iddialı hamlesi olarak kayıtlara geçti.
Yatırımın boyutları ve stratejik hedefler
Söz konusu yatırım planı, 2030 yılına kadar yarı iletken üretimi ve AI altyapısına odaklanan dev bir bütçeyi kapsıyor. Planın temel ayaklarını, Samsung Electronics ve SK Hynix gibi dev şirketlerin öncülüğünde geliştirilecek yeni nesil çip fabrikaları oluşturuyor. Hükümet, özel sektörle iş birliği içinde Ar-Ge teşvikleri, vergi indirimleri ve altyapı destekleri sağlayacak. Ayrıca, yapay zeka odaklı veri merkezleri ve süper bilgisayar ağları kurulması da planın önemli bir parçası. Lee yönetimi, bu yatırımla Güney Kore’nin küresel çip pazarındaki payını artırmayı ve Çin ile ABD arasındaki teknoloji savaşında kendine sağlam bir yer edinmeyi hedefliyor.
Planın finansmanının büyük kısmı özel sektörden sağlanacak; ancak devlet de doğrudan 150 milyar dolar civarında bir kaynak ayıracak. Ayrıca, yabancı yatırımcılara yönelik cazip teşvik paketleri hazırlanacak. Güney Kore, özellikle bellek çiplerinde dünya lideri olmasına rağmen, yapay zeka işlemcileri ve mantık çiplerinde ABD ve Tayvan’ın gerisinde kalıyor. Bu yatırım, söz konusu açığı kapatmayı amaçlıyor.
Jeopolitik rekabet ve küresel etkiler
Güney Kore’nin bu hamlesi, küresel teknoloji savaşlarının kızıştığı bir döneme denk geliyor. ABD ile Çin arasındaki yarı iletken rekabeti, tüm tedarik zincirini etkiliyor. Washington’ın Çin’e yönelik ihracat kısıtlamaları ve yarı iletken üretim teşvikleri, Seul’ü de harekete geçirdi. Güney Kore, hem ABD hem de Çin ile ticari ilişkilerini dengelemek zorunda kalıyor. Bu yatırım, ülkenin bağımsız bir teknoloji gücü olma isteğini gösteriyor. Analistler, Güney Kore’nin bu planıyla TSMC (Tayvan) ve Intel (ABD) gibi rakiplerine karşı rekabet gücünü artırabileceğini belirtiyor. Ancak, büyük ölçekli yatırımların geri dönüşünün zaman alacağı ve küresel talebin dalgalanmalarına karşı kırılganlık yaratabileceği de ifade ediliyor.
Planın bir diğer önemli boyutu da AI araştırmalarına yapılacak kamu yatırımları. Yapay zeka etiği ve düzenlemeleri konusunda da çalışmalar yürütülecek. Güney Kore, 2027 yılına kadar üniversiteler ve araştırma merkezlerinde 10 yeni yapay zeka enstitüsü kurmayı hedefliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Kore’nin devasa yatırım planı, Türkiye için dolaylı ama önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, yarı iletken ve yapay zeka alanında yerli üretim kabiliyetini geliştirmeye çalışırken, Güney Kore bu pazarda daha da baskın hale gelecektir. Bu durum, Türkiye’nin ithalat bağımlılığını artırabilir ve teknoloji transferi anlaşmalarında Seul’ün elini güçlendirebilir. Ayrıca, küresel tedarik zincirindeki değişimler, Türkiye’nin yarı iletken tedarikinde alternatif rotalar arayışını hızlandırabilir. Türkiye’nin, bu gelişmeyi göz önünde bulundurarak yerli çip üretimine yönelik teşvik politikalarını yeniden değerlendirmesi ve Güney Kore ile stratejik iş birliklerini genişletmesi faydalı olacaktır.
