Güney Kore hükümeti, artan enflasyon ve akaryakıt fiyatlarıyla mücadele kapsamında uygulanan akaryakıt vergi indirimlerini 30 Kasım 2024'e kadar uzatma kararı aldı. Karar, ülkede akaryakıt fiyatlarının hane halkı bütçesi üzerindeki yükünü hafifletmeyi ve ekonomik istikrarı desteklemeyi hedefliyor. Maliye Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, benzin ve dizel üzerindeki vergi indirimi oranları mevcut seviyelerde korunacak. Bu adım, Güney Kore'nin pandemi sonrası toparlanma sürecinde karşılaştığı maliyet baskılarına karşı attığı son adım olarak öne çıkıyor.
Vergi indirimlerinin arka planı
Güney Kore, akaryakıt vergilerinde indirime ilk olarak 2021 yılının sonlarında, küresel enerji fiyatlarındaki hızlı artışa yanıt olarak gitmişti. O dönemde benzin ve dizel üzerindeki özel tüketim vergisi ile diğer vergilerde yüzde 20'ye varan indirimler uygulanmıştı. Ancak Rusya-Ukrayna savaşının tetiklediği enerji krizi ve küresel arz sorunları nedeniyle indirimler sürekli uzatıldı. 2023'te indirim oranı geçici olarak yüzde 25'e çıkarıldı, ardından 2024 başında yüzde 20'ye düşürüldü. Hükümet, son uzatma kararıyla birlikte indirimlerin yıl sonuna kadar devam edeceğini, böylece vatandaşların artan yaşam maliyetleri karşısında nefes almasını sağlamayı amaçlıyor.
Uzmanlar, vergi indirimlerinin enflasyon üzerinde sınırlı da olsa olumlu etkisi olduğunu belirtiyor. Ancak indirimlerin devlete maliyeti de göz ardı edilmiyor. Hükümetin vergi gelirlerinde önemli bir düşüş yaşanması, altyapı ve sosyal harcamalar için ayrılan bütçeyi zorlayabilir. Buna rağmen, politika yapıcılar kısa vadede hane halkı refahını önceliklendiriyor.
Güney Kore Merkez Bankası, enflasyonun hedef aralığa yaklaştığını ancak enerji fiyatlarındaki oynaklığın risk oluşturmaya devam ettiğini vurguluyor. Banka, para politikasında sıkı duruşunu sürdürerek fiyat istikrarını sağlamayı hedefliyor. Vergi indirimleri ise maliye politikası aracı olarak para politikasına destek veriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Güney Kore'nin akaryakıt vergi indirimi kararı, Asya-Pasifik bölgesindeki benzer politikaların bir parçası. Japonya, Hindistan ve Endonezya gibi ülkeler de enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı çeşitli sübvansiyon ve vergi indirimi mekanizmaları kullanıyor. Ancak Güney Kore'nin yaklaşımı, doğrudan tüketiciye yansıyan vergi indirimiyle diğerlerinden ayrılıyor. Bu tür politikalar, küresel petrol fiyatlarına karşı kırılganlığı azaltmayı amaçlasa da uzun vadede piyasa sinyallerini bozabileceği ve enerji verimliliğini teşvik etmeyebileceği yönünde eleştiriler alıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), ülkelerin fosil yakıt sübvansiyonlarını aşamalı olarak kaldırmasını öneriyor. Buna karşın, yüksek enflasyon dönemlerinde hükümetlerin sosyal ve siyasi baskılar nedeniyle bu tür önlemlere başvurduğu görülüyor. Güney Kore, 2050 karbon nötr hedefi doğrultusunda yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmayı planlıyor, ancak kısa vadeli ekonomik rahatlama öncelikli hale gelmiş durumda.
Küresel petrol fiyatları, OPEC+ üretim kararları ve jeopolitik gerilimler nedeniyle dalgalanmaya devam ediyor. Brent petrol varil fiyatı son aylarda 80-90 dolar bandında seyrediyor. Bu durum, enerji ithalatçısı ülkeler için cari açık riskini artırıyor. Güney Kore gibi büyük ölçüde enerji ithalatına bağımlı ekonomiler için vergi indirimleri, dış ticaret dengesi üzerindeki baskıyı hafifletme amacı taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ithalatında dışa bağımlılığı yüksek bir ülke olarak benzer ekonomik zorluklarla karşı karşıya. Güney Kore'nin akaryakıt vergi indirimi kararı, Türkiye'nin de akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı uyguladığı ÖTV indirimleri ve sübvansiyon politikalarını akıllara getiriyor. Türkiye, 2022'de geçici olarak akaryakıt ÖTV'sini düşürmüş, ancak bütçe üzerindeki yük nedeniyle bu tür önlemler sürdürülebilir olmamıştı. Güney Kore örneği, enerji fiyatlarındaki artışın küresel bir sorun olduğunu ve ithalatçı ülkelerin maliye politikalarını esnetmek zorunda kaldığını gösteriyor. Türkiye için bu gelişme, enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımlarının önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Ayrıca, Güney Kore gibi stratejik ortaklarla ekonomik politikaların uyumlaştırılması, ticaret ve yatırım ilişkileri açısından fırsatlar sunabilir. Ancak Türkiye'nin kendi enflasyon ve cari açık dinamikleri, benzer bir vergi indirimi politikasını zorlaştırıyor.
