Güney Afrika Merkez Bankası’nın (SARB) yıl sonuna kadar bir faiz artırımına daha gidebileceği yönündeki tahminler güçleniyor. Ekonomistler, ülkedeki enflasyonist baskılar ve zayıf randın para politikasında sıkı duruşu zorunlu kıldığını belirtiyor. SARB’ın 2023 boyunca politika faizini yüzde 8,25’te sabit tutmasının ardından, yılın son çeyreğinde 25 baz puanlık bir artışa gidebileceği konuşuluyor. Bu hamle, özellikle gıda ve enerji fiyatlarındaki yükselişin tetiklediği enflasyonla mücadele kapsamında değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Güney Afrika ekonomisi son dönemde bir dizi zorlukla karşı karşıya. Yüksek işsizlik oranları, enerji kesintileri ve siyasi belirsizlikler büyüme üzerinde baskı oluşturuyor. Ancak enflasyon, Merkez Bankası’nın en önemli önceliği olmaya devam ediyor. Mayıs ayında yıllık enflasyon yüzde 6,8 olarak kaydedilirken, SARB’ın hedef bandı olan yüzde 3-6'nın üzerinde seyrediyor. Özellikle akaryakıt ve elektrik fiyatlarındaki artışlar enflasyon beklentilerini olumsuz etkiliyor. Ekonomistler, SARB Başkanı Lesetja Kganyago’nun son açıklamalarında, enflasyonun kontrol altına alınana kadar faiz indirimine gidilmeyeceğine dair net sinyaller verdiğini belirtiyor.
Piyasalar, Merkez Bankası’nın Kasım toplantısında 25 baz puanlık bir artışa gitme olasılığını yüzde 60 olarak fiyatlıyor. Ancak bazı analistler, randdaki değer kaybının devam etmesi halinde artışın 50 baz puana kadar çıkabileceğini ifade ediyor. Güney Afrika randı, yıl başından bu yana ABD doları karşısında yaklaşık yüzde 10 değer kaybetti. Bu durum, ithalat maliyetlerini artırarak enflasyonu daha da körüklüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Güney Afrika’daki faiz artışı beklentisi, gelişmekte olan piyasalar açısından önemli bir gösterge niteliği taşıyor. Küresel çapta merkez bankalarının faiz indirimine yöneldiği bir dönemde, SARB’ın sıkı duruşunu sürdürmesi, diğer gelişmekte olan ülkeler için de bir referans oluşturabilir. Özellikle Brezilya, Hindistan ve Türkiye gibi benzer makroekonomik zorluklarla mücadele eden ülkeler, Güney Afrika’nın faiz kararlarını yakından izliyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelere enflasyonla mücadelede kararlı olmaları çağrısında bulunuyor. Ancak yüksek faiz oranlarının ekonomik büyümeyi yavaşlatma riski de bulunuyor. Güney Afrika’da büyümenin 2024’te sadece yüzde 1,1 olması bekleniyor. Bu nedenle Merkez Bankası’nın atacağı adımlar, büyüme ile enflasyon arasındaki hassas dengeyi korumayı gerektiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Afrika Merkez Bankası’nın faiz artırma olasılığı, Türkiye için de önemli çıkarımlar barındırıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) de benzer şekilde enflasyonla mücadele için faiz artırımına gitmiş ve politika faizini yüzde 50’ye yükseltmişti. SARB’ın sıkı duruşunu sürdürmesi, gelişmekte olan ülkelerde enflasyonla mücadelenin devam edeceğini teyit ediyor. Özellikle Türkiye gibi yüksek enflasyon ve zayıf para birimine sahip ülkeler için, küresel faiz oranlarının yüksek seyretmesi, sermaye akışları ve kur istikrarı açısından zorluk yaratabilir. Bu durum, TCMB’nin mevcut sıkı para politikasını koruması gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
