Güney Afrika'da hafta sonu düzenlenmesi planlanan göçmen karşıtı yürüyüşler öncesinde hükümet, ülke genelinde kapsamlı güvenlik önlemleri aldı. Polis birimleri, başta Johannesburg, Durban ve Cape Town olmak üzere birçok kent ve kasabada konuşlandırıldı. Yetkililer, 2008 yılında yaşanan ve 62 kişinin hayatını kaybetmesine yol açan yabancı düşmanlığı kaynaklı şiddet olaylarının tekrarlanmasından endişe ediyor. Göçmen karşıtı grupların çağrısıyla yapılacak gösteriler, ülkede artan işsizlik ve ekonomik zorlukların gölgesinde yabancılara yönelik tepkinin yükseldiği bir dönemde gerçekleşiyor.
Gelişmenin arka planı
Planlanan yürüyüşlerin organizatörleri, yabancıların ülkedeki iş fırsatlarını ve kaynakları tükettiğini iddia ediyor. Güney Afrika'da işsizlik oranının yüzde 32'nin üzerinde olduğu bir ortamda, bu söylem özellikle yoksul bölgelerde yankı buluyor. 2008 yılındaki şiddet olayları, ülkenin en kalabalık şehri Johannesburg'un kenar mahallelerinde başlamış ve hızla diğer bölgelere yayılmıştı. O dönemde Somalili, Zimbabweli ve Malawili göçmenler hedef alınmış, yüzlerce dükkan yağmalanmış ve binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kalmıştı.
Güney Afrika hükümeti, bu kez kan dökülmesini önlemek için erken tedbir alıyor. İçişleri Bakanlığı, polisin yanı sıra ordu birliklerinin de hazır bekletildiğini duyurdu. Ayrıca, sosyal medyada yabancı düşmanlığını körükleyen paylaşımlara karşı yasal işlem başlatılacağı belirtildi. Göçmen hakları örgütleri ise hükümetin sert tedbirler almasının yeterli olmadığını, asıl sorunun yabancı düşmanlığını besleyen ekonomik eşitsizlik ve siyasi söylemler olduğunu vurguluyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Güney Afrika'daki göçmen karşıtı hareketlenme, sadece ülke sınırlarını ilgilendirmiyor. Afrika kıtasının en sanayileşmiş ekonomisi olan Güney Afrika, komşu ülkelerden yoğun göç alıyor. Zimbabwe, Mozambik, Malavi ve Lesotho gibi ülkelerden gelen yüz binlerce göçmen, iş bulma umuduyla Güney Afrika'ya akın ediyor. Bölgedeki ekonomik dengesizlikler ve siyasi istikrarsızlıklar göç akışını körüklüyor. Güney Afrika'nın bu sorunu, kıta genelinde artan yabancı düşmanlığı ve göçmen karşıtlığıyla paralellik gösteriyor. Birleşmiş Milletler, son yıllarda Afrika'da göçmenlere yönelik saldırıların arttığını rapor ediyor. Küresel ölçekte ise, benzer bir eğilim birçok ülkede yükselen popülizm ve milliyetçilikle ilişkili görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Afrika'daki göçmen karşıtı protestolar, Türkiye'nin Afrika politikası açısından yakından izlenmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye son yıllarda Sahra Altı Afrika'da ticari ve diplomatik varlığını artırmış, birçok Afrika ülkesinde yatırımlar yapmıştır. Güney Afrika'da istikrarsızlık, bölgesel ticareti olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'de de zaman zaman sığınmacı ve yabancı karşıtı söylemlerin yükseldiği bir ortamda, bu tür olaylar göç yönetimindeki zorlukları hatırlatmaktadır. Özellikle Suriyeli sığınmacıların durumu bağlamında, ekonomik kriz dönemlerinde yabancı düşmanlığının nasıl tetiklenebileceği, Türkiye için de önemli bir ders niteliği taşımaktadır.
