Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 7 Ekim Çarşamba günü yaptığı gayri resmi oylamada, eski Kosta Rika Devlet Başkanı Yardımcısı Rebeca Grynspan, 10. BM Genel Sekreteri olma yarışında ilk sıraya yerleşti. Sürece yakın iki kaynağın aktardığına göre, 15 üyeli Konsey'de yapılan oylama, Grynspan'ın diğer adaylara göre daha geniş bir destek bulduğunu gösteriyor. Mevcut Genel Sekreter Ban Ki-moon'un görev süresi 31 Aralık 2016'da sona erecek ve halefini seçme süreci bu yıl sonuna kadar tamamlanacak.
Oyalamada öne çıkan isim
BM Güvenlik Konseyi'nin gayri resmi oylaması, genellikle adayların aldığı renkli oylarla (teşvik, çekimser, veto) değerlendiriliyor. Kaynaklar, Grynspan'ın özellikle Latin Amerika ve Karayipler grubundan güçlü destek aldığını, ayrıca Avrupa ve Asya ülkelerinden de olumlu sinyaller geldiğini belirtiyor. Kosta Rika'nın BM Daimi Temsilcisi Juan Carlos Mendoza, ülkesinin adayını resmen tanıttıktan sonra, Grynspan'ın deneyimi ve BM sistemindeki kariyeri öne çıkarılıyor.
Rebeca Grynspan, 1980'lerden bu yana BM bünyesinde çeşitli görevler üstlendi. 1994-1998 yılları arasında Kosta Rika Devlet Başkanı Yardımcılığı yaptı. 2006-2010 yılları arasında BM Kalkınma Programı (UNDP) Latin Amerika ve Karayipler Bölge Direktörü olarak görev aldı. 2010-2014 yılları arasında ise BM Genel Sekreter Yardımcısı ve UNDP Başkan Yardımcısı olarak çalıştı. Halen BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Genel Sekreteri olarak görev yapıyor. Bu deneyimi, onu BM reformları ve sürdürülebilir kalkınma konularında deneyimli bir isim haline getiriyor.
Yarışın diğer aktörleri ve bölgesel denge
BM Genel Sekreterliği için resmi olmayan yarışta şu ana kadar 10'dan fazla aday bulunuyor. Bunlar arasında UNESCO Genel Direktörü Irina Bokova (Bulgaristan), eski Sırbistan Dışişleri Bakanı Vuk Jeremić, Slovakya Dışişleri Bakanı Miroslav Lajčák, Portekiz eski Başbakanı António Guterres gibi isimler yer alıyor. Ayrıca Doğu Avrupa ülkeleri, bölgesel rotasyon ilkesi gereği bu dönemde bir Doğu Avrupalı adayın seçilmesi gerektiğini savunuyor. Ancak Grynspan'ın Latin Amerika'dan gelmesi, bölgesel denge açısından bazı ülkelerin desteğini kazanmasını sağlayabilir.
BM Genel Sekreteri seçimi, Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin (ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere) vetosuna takılmadan Genel Kurul'a önerilmesiyle gerçekleşiyor. Bu nedenle, adayların özellikle bu beş ülkenin onayını alması gerekiyor. Grynspan'ın ABD ve Avrupa ile iyi ilişkileri olduğu, Rusya ve Çin'in ise şu an için net bir tavır almadığı belirtiliyor. Gayri resmi oylamalar, kamuoyuna açıklanmasa da, adayların hangi ülkelerden destek gördüğüne dair ipuçları veriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BM Genel Sekreterliği seçim sürecinde etkin bir diplomasi yürütüyor. 2009-2010 döneminde BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliği yapan Türkiye, Genel Sekreter adaylarının belirlenmesinde bölgesel dengeleri gözetiyor. Grynspan'ın öne çıkması, Latin Amerika'nın BM'deki ağırlığını artırabilir; bu da Türkiye'nin çok taraflı platformlarda yürüttüğü çeşitlendirilmiş dış politika stratejisiyle uyumlu. Ayrıca, adayın kalkınma ve ticaret odaklı geçmişi, Türkiye'nin BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve az gelişmiş ülkelerle iş birliği öncelikleriyle örtüşebilir. Ancak nihai seçim, BM'nin küresel yönetişimindeki güç dengelerini etkileyecek; Türkiye, yeni Genel Sekreter ile Suriye, Filistin ve Kıbrıs gibi hassas dosyalarda diyalog kanallarını açık tutmayı hedefleyecektir.
