Greenpeace Africa, Afrika'nın en zengin iş insanı Aliko Dangote'nin Kenya'nın kıyı bölgesinde inşa etmeyi planladığı 17 milyar dolarlık mega petrol rafinerisi projesine derhal durdurulması çağrısında bulundu. İklim ve çevre hakları örgütü, projenin bölgenin hassas ekosistemine ve yerel toplulukların yaşamına telafisi mümkün olmayan zararlar vereceği uyarısında bulundu. Proje, Kenya'nın Lamu kentinde bulunan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan tarihi adalar ile zengin biyoçeşitliliğe sahip mangrov ormanlarına yakın bir alanda hayata geçirilmek isteniyor.
Gelişmenin arka planı
Nijeryalı milyarder iş insanı Aliko Dangote'nin sahibi olduğu Dangote Group, Kenya'nın kıyı bölgesinde günde 650 bin varil kapasiteli bir rafineri kurmayı hedefliyor. Proje, Doğu Afrika'nın en büyük sanayi yatırımlarından biri olarak görülüyor ve bölgeye önemli ekonomik katkı sağlaması bekleniyor. Ancak Greenpeace Africa, rafinerinin sera gazı emisyonlarını artıracağını, hava ve su kirliliğine yol açacağını ve yerel balıkçılık ile turizm faaliyetlerini olumsuz etkileyeceğini belirtiyor.
Greenpeace Africa'nın Kampanya Müdürü Thandile Chinyavanhu, "Dangote'nin bu mega projesi, iklim kriziyle mücadele için fosil yakıtlardan uzaklaşmamız gereken bir dönemde, tamamen yanlış yönde atılmış bir adımdır" dedi. Örgüt, Kenya hükümetini projeye verilen çevresel izinleri iptal etmeye ve bunun yerine yenilenebilir enerji yatırımlarına yönelmeye çağırdı.
Bölgesel ve küresel boyut
Dangote Group, halihazırda Nijerya'nın Lagos kentinde 19 milyar dolarlık bir rafineri kompleksi işletiyor. Şirketin Kenya projesi, Afrika'nın enerji altyapısını geliştirme ve kıtanın petrol ürünleri ithalatına bağımlılığını azaltma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Ancak çevre örgütleri, bu tür büyük ölçekli fosil yakıt projelerinin iklim hedefleriyle çeliştiğini ve yeşil enerji dönüşümünü baltaladığını savunuyor.
Kenya, son yıllarda jeotermal, rüzgar ve güneş enerjisi yatırımlarıyla Afrika'nın yenilenebilir enerji liderlerinden biri haline gelmiş durumda. Ülkenin elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 90'ı yenilenebilir kaynaklardan sağlanıyor. Bu nedenle Greenpeace'in çağrısı, Kenya'nın yeşil enerji politikası ile Dangote'nin fosil yakıt yatırımı arasındaki çelişkiye dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ithalatında büyük ölçüde dışa bağımlı bir ülke olarak Afrika'daki fosil yakıt projelerini yakından takip ediyor. Dangote'nin Kenya rafinerisi, Doğu Afrika'da petrol ürünleri arzını artırarak bölgesel enerji piyasasını etkileyebilir. Türkiye'nin Afrika'daki ekonomik ve diplomatik nüfuzu göz önüne alındığında, bu tür projelerin çevresel etkileri ve sürdürülebilirlik boyutu, Türk dış politikasının enerji güvenliği ve yeşil dönüşüm hedefleriyle uyumlu olup olmadığı açısından değerlendirilmelidir. Ayrıca Türkiye, Kenya ile ikili ticaretini geliştirmeye çalışırken, çevre hassasiyetlerini de dikkate almak durumundadır.
