ABD'de Cumhuriyetçi Senatör Bill Cassidy ile Başkan Donald Trump arasında, İran'a yönelik olası bir savaşın konuşulduğu kapalı bir toplantıda gergin anlar yaşandığı ortaya çıktı. Sızdırılan bilgilere göre toplantıda senatörün 'kardeş' diye hitap ettiği Trump, buna karşılık olarak kendisini 'deli' olarak nitelendirdi. Olay, Amerikan basınının gündemine bomba gibi düştü.
Gelişmenin arka planı
Washington'da Perşembe günü düzenlenen kapalı bir oturumda, ABD Senatosu üyelerine İran'ın son dönemdeki faaliyetleri ve ABD'nin buna cevap seçenekleri hakkında istihbarat brifingi verildi. Brifingde, Trump yönetiminin İran'a karşı askeri güç kullanma seçeneğini masada tuttuğu ancak henüz kesin bir karar alınmadığı belirtildi. Toplantıda söz alan Louisiana Senatörü Bill Cassidy, Başkan Trump'a dönerek 'Kardeşim, bu savaşın bedelini anlıyor musun?' diye sordu. Görgü tanıkları, Cassidy'nin sesini yükselterek savaşın insani ve mali maliyetini sorguladığını aktardı. Trump ise cevaben 'Bana bak deli, sen ne dediğinin farkında mısın?' diyerek senatöre çıkıştı. Olayın ardından toplantıda soğuk rüzgarlar estiği belirtiliyor.
Cassidy, sonrasında yaptığı açıklamada Trump'ın sözlerini doğrulamazken 'Endişelerimi dile getirdim. Savaşın önlenmesi gerektiğini söyledim. Trump da fikrimi anladı' dedi. Ancak Beyaz Saray sözcüsü, toplantıda 'hiçbir bağırış yaşanmadığını' iddia etti. Amerikan medyası, bu olayın Cumhuriyetçi Parti içinde İran konusunda derin görüş ayrılıkları olduğunu bir kez daha ortaya koyduğunu yazdı.
Bölgesel ve küresel boyut
İran ile ABD arasındaki gerilim, son iki yılda tırmanarak devam ediyor. Trump yönetiminin 2018'de nükleer anlaşmadan çekilmesi ve İran'a yönelik sert yaptırımları, Tahran'ı uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmaya itti. Geçtiğimiz haftalarda İran, bazı Fransız şirketlerine ait gemilere el koyarken, ABD de Basra Körfezi'ne savaş gemileri gönderdi. İki ülke arasında sıcak bir çatışma riski, bölgedeki müttefikleri tedirgin ediyor. Trump yönetiminin bazı üst düzey yetkilileri, İran'a 'maksimum baskı' politikasının devam etmesi gerektiğini savunurken, Senato'da özellikle Cumhuriyetçi kanatta savaş yanlısı olmayan isimlerin sayısı artıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran gerilimi, Türkiye için yakından takip edilmesi gereken bir konu. İran ile sınır komşusu olan Türkiye, iki ülke arasında olası bir savaştan en çok etkilenecek ülkelerden biri. Ekonomik yaptırımlar ve askeri gerginlik, enerji ticareti ve bölgesel istikrar üzerinde doğrudan etkili. Türkiye, ABD'nin İran'a yönelik baskı politikasını desteklemiyor ve diplomatik çözüm çağrısı yapıyor. Özellikle Kuzey Irak'taki PKK varlığı ve Suriye'deki gelişmeler göz önüne alındığında, Türkiye için İran'la çatışma yerine işbirliği daha öncelikli. Bu nedenle Ankara, hem Washington hem de Tahran ile diyalog kanallarını açık tutmaya çalışıyor.
