Google'ın sahibi olduğu YouTube, ABD'de çocukların sosyal medyada yaşadıkları zararlarla ilgili bir toplu davada anlaşmaya vardı. Davacı avukatları, anlaşmanın şartlarını açıklarken, bu kararın çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda önemli bir adım olduğunu belirtti. Dava, YouTube'un genç kullanıcıları hedef alan içerik algoritmalarının ve reklam uygulamalarının çocukların ruh sağlığına zarar verdiği iddiasına dayanıyordu. Henüz kesin anlaşma detayları kamuoyuyla paylaşılmazken, sürecin mahkeme onayına sunulacağı bildirildi.
Gelişmenin Arka Planı
Dava, 2023 yılında California'da bir grup veli tarafından açılmıştı. Vekiller, YouTube'un 13 yaş altı çocuklara yönelik içeriklerde kişisel veri topladığını ve bağımlılık yapıcı algoritmalar kullandığını öne sürmüştü. Özellikle YouTube Kids uygulamasının bile çocukları reklam ve zararlı içeriklere maruz bıraktığı iddia edilmişti. Davacılar, YouTube'un Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası'nı (COPPA) ihlal ettiğini ve platformun kâr amacıyla çocukların dikkat sürelerini sömürdüğünü savunuyordu. Federal Ticaret Komisyonu (FTC) daha önce YouTube'a 2019 yılında çocuk verilerini izinsiz topladığı gerekçesiyle 170 milyon dolar para cezası kesmişti. Bu yeni dava, şirketin aynı ihlalleri tekrarladığı gerekçesiyle açılmıştı.
Avukatlar, anlaşmanın YouTube'un çocuklara yönelik içerik politikalarında değişiklik yapmasını, reklam hedefleme sistemlerini sınırlamasını ve üçüncü parti denetimlere izin vermesini içerdiğini belirtti. Ayrıca, zarar gören ailelere maddi tazminat ödeneceği de ifade edildi. Ancak anlaşma miktarı henüz açıklanmadı. Google, konuyla ilgili yaptığı kısa açıklamada, çocuk güvenliğine önem verdiklerini ve platformu iyileştirmek için çalıştıklarını söyledi. Şirket, COPPA'ya uyum sağlamak için 2020'den beri çocuk içeriklerine yönelik özel politikalar uyguladığını, ancak eleştirmenler bunun yetersiz olduğunu savunuyordu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu dava, dünya genelinde sosyal medya platformlarının çocuklar üzerindeki etkilerine yönelik artan regülasyon baskısının bir parçası. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası ile çocukların çevrimiçi korunmasına yönelik katı kurallar getirirken, ABD'de de Kongre'de benzer yasalar tartışılıyor. İngiltere, Çevrimiçi Güvenlik Yasası ile platformları çocukları zararlı içeriklerden korumakla yükümlü kıldı. YouTube'a karşı açılan bu dava, diğer teknoloji devleri için de emsal teşkil edebilir. Meta, TikTok ve Snapchat gibi platformlar da benzer davalarla karşı karşıya. Uzmanlar, çocukların sosyal medyada geçirdiği sürenin artmasıyla depresyon, anksiyete ve dikkat eksikliği gibi sorunların arttığına dikkat çekiyor. YouTube'un anlaşması, sektördeki diğer şirketlerin çocuk güvenliği politikalarını yeniden gözden geçirmesine neden olabilir. Özellikle yapay zeka destekli içerik öneri sistemlerinin çocuklar üzerindeki etkisi, düzenleyicilerin radarına girdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de sosyal medya kullanımı çocuklar arasında yaygın. YouTube, Türkiye'de en çok kullanılan platformlardan biri. Ancak Türkiye'de çocukların çevrimiçi korunmasına yönelik özel bir yasa bulunmuyor. 5651 sayılı İnternet Yasası genel çerçeve sunsa da, çocuklara yönelik içerik düzenlemesi ve veri koruma konusunda AB standartlarının gerisinde kalıyor. ABD'deki bu dava, Türk düzenleyicilerine de örnek olabilir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda daha kapsamlı düzenlemeler yapma ihtiyacı duyabilir. Ayrıca, Türkiye'deki sosyal medya şirketleri, çocuk kullanıcılarına yönelik politikalarını ABD ve AB'deki gelişmelere uyumlu hale getirmek zorunda kalabilir.
