Goldman Sachs Group Inc. tarafından yayımlanan bir rapora göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışı, olası bir savaşın ardından savaş öncesi seviyelerin ancak yüzde 70'ine toparlanabilecek. Bu durum, bölgesel üreticilerin alternatif güzergâhlara yönelmesiyle daha da karmaşık bir hal alıyor. Küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, İran ile ABD arasındaki gerilimin odağında yer alıyor. Goldman analistleri, çatışma sonrası altyapı hasarı, sigorta maliyetlerindeki artış ve siyasi belirsizliklerin akışın tam olarak eski haline dönmesini engelleyeceğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ndeki petrol ve doğal gaz üreticilerinin dünya pazarlarına açılan hayati kapısı. İran, Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, ham petrol ihracatlarının büyük kısmını bu dar su yolundan gerçekleştiriyor. Son yıllarda İran’ın boğazı kapatma tehditleri, küresel enerji piyasalarında sık sık dalgalanmalara neden oldu. Goldman Sachs’ın raporunda, olası bir askeri çatışma sonrası boğazdan geçiş yapan tanker sayısının ciddi şekilde azalacağı ifade ediliyor. Ayrıca, bölgedeki rafinerilerin ve yükleme terminallerinin zarar görmesi, akışın toparlanmasını yıllara yayabilir. Rapora göre, alternatif güzergâhlar olarak Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattı (Petroline) ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin Habshan-Fujairah boru hattı öne çıkıyor. Ancak bu hatların kapasitesi, boğazdan geçen miktarı tam olarak karşılamaya yetmiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Goldman Sachs’ın bu öngörüsü, küresel petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturabilir. Hürmüz Boğazı’nın kapanması veya kısmen kullanılabilir hale gelmesi, Asya ve Avrupa’daki ithalatçı ülkeler için arz güvenliği riskini artırıyor. Özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ekonomileri, petrol ihtiyaçlarının büyük bölümünü bu güzergâhtan karşılıyor. Avrupa ise Rusya’ya olan bağımlılığı azaltma çabaları nedeniyle Orta Doğu’dan daha fazla petrol almaya başlamıştı. Olası bir aksama, Brent petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkmasına yol açabilir. Ayrıca, Suudi Arabistan ve BAE gibi büyük üreticilerin alternatif hatlara yatırım yapması, uzun vadede bölgesel enerji haritasını değiştirebilir. İran’ın boğaz üzerindeki jeopolitik kozu, bu tür senaryolarla daha da belirgin hale geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, petrol ihtiyacının önemli bir kısmını Irak ve Orta Doğu ülkelerinden temin ediyor. Hürmüz Boğazı’ndaki olası bir daralma, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini doğrudan etkileyebilir. Ancak Türkiye, Ceyhan terminali üzerinden Irak petrollerine erişim sağlayarak alternatif bir koridor sunuyor. Ayrıca, Türkiye’nin Ukrayna savaşı sonrası enerji tedarikini çeşitlendirme çabaları, Orta Doğu’ya olan bağımlılığı azaltabilir. Bu gelişme, Türkiye’nin enerji üssü olma hedefi açısından fırsatlar yaratabilir; ancak kısa vadede akaryakıt fiyatlarındaki artış, enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabilir.
