Beyaz Saray üst düzey yetkilisi Andrew Giuliani, İran milli futbol takımının 2022 Katar Dünya Kupası öncesinde yaşadığı vize sorunlarına ilişkin ABD yönetiminin tutumunu savundu. Giuliani, takımın Tucson, Arizona yerine Meksika'nın Tijuana kentinde kamp kurma kararının 'karşılıklı fayda' sağladığını belirtti. İranlı futbolcular, ABD'nin uyguladığı vize kısıtlamaları nedeniyle Tucson'da planlanan hazırlık kampını gerçekleştirememiş, bunun üzerine Meksika'ya yönelmişti.
Vize krizinin perde arkası
ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden gergin ilişkiler, spor alanında da kendini gösterdi. İran Futbol Federasyonu, Dünya Kupası öncesinde Tucson'da bir kamp düzenlemek için ABD makamlarına başvurmuş, ancak vize başvuruları reddedilmişti. Bunun üzerine İranlı ekip, Meksika'nın Tijuana şehrinde konuşlanmaya karar verdi.
Giuliani, 8 Temmuz'da yaptığı açıklamada, 'Beyaz Saray'ın İran'ın vize sorunları karşısındaki tutumu doğruydu. Takımın Meksika'da kamp yapması, hem ABD'nin güvenlik endişelerini gidermiş hem de İranlı sporculara uygun bir alternatif sunmuştur' dedi. Vize kısıtlamalarının, daha önce İran'ın nükleer programı ve ABD'ye yönelik düşmanca söylemler nedeniyle uygulamaya konulduğunu hatırlattı.
İran Milli Takımı, Dünya Kupası'nda B Grubu'nda ABD, İngiltere ve Galler ile eşleşmişti. ABD ile İran arasındaki maç, 29 Kasım'da oynanmış ve ABD 1-0 galip gelmişti. Bu karşılaşma, siyasi gerilimin spora yansıması olarak tarihe geçti.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin İran'a uyguladığı vize yaptırımları, sadece spor alanında değil, ticaret, eğitim ve kültürel değişimde de engeller oluşturuyor. Giuliani'nin savunması, Washington'ın Tahran'a yönelik baskı politikasının süreceğini gösteriyor. Öte yandan İran'ın Meksika üzerinden alternatif bulması, ülkenin uluslararası izolasyonunu aşma çabası olarak okunabilir.
İran'ın Dünya Kupası'ndaki varlığı, siyasi bir vitrin haline gelmişti. Takım, turnuva boyunca protestoları destekleyen sloganlar atmış ve rakipleriyle sahada kıyasıya mücadele etmişti. ABD-İran maçı sırasında İranlı oyuncuların milli marşı protesto etmemesi, iç kamuoyunda tartışma yaratmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran vize krizi ve spor alanındaki bu tür sürtüşmeler, Türkiye'nin bölgesel arabuluculuk rolünü yeniden gündeme getirebilir. Türkiye, hem ABD ile NATO müttefiki hem de İran ile sınır komşusu ve enerji işbirliği yapan bir ülke olarak iki taraf arasında köprü işlevi görebilir. Bu tür krizler, Türkiye'nin diplomatik manevra alanını genişletebilir; ancak aynı zamanda Türkiye'nin İran'a yönelik yaptırımlara uyum sağlama baskısını da artırabilir. Türkiye'nin bölgedeki istikrar arayışı, bu tür spor diplomasisi olaylarında dahi etkili olabilecek bir faktördür.
