İklim değişikliğinin tetiklediği gıda şokları dünya genelinde yayılırken, yeni bir araştırmaya göre vatandaşlar hükümetlerden daha fazla liderlik gösteriyor. Son Küresel Vatandaş Meclisi’nin (Global Citizens' Assembly) bulguları, insanların ormansızlaşmanın durdurulması ve endüstriyel gıda üretiminin sınırlandırılması çabalarını güçlü şekilde desteklediğini, ancak politikacıların harekete geçmekte yavaş kaldığını ortaya koyuyor.
Küresel Anketin Çarpıcı Sonuçları
İklim değişikliği ve gıda güvenliği konusunda 75 ülkeden rastgele seçilen 1.500 vatandaşın katıldığı meclis toplantısında, katılımcıların %78'i gıda üretimi için ormansızlaşmanın derhal durdurulması gerektiğini belirtti. %84 ise endüstriyel tarım uygulamalarının sınırlanmasından yana oldu. Bu oranlar, hükümetlerin aynı konuda attığı adımların gerisinde kaldığına işaret ediyor.
Araştırma, özellikle gelişmekte olan ülkelerde vatandaşların sürdürülebilir gıda sistemlerine geçiş için daha cesur politikalar talep ettiğini gösteriyor. Çiftçilere destek, gıda israfının azaltılması ve hayvansal protein tüketiminin düşürülmesi gibi öneriler de yüksek destek gördü.
Siyasi İrade Eksikliği ve Ekonomik Baskılar
Küresel Vatandaş Meclisi raporu, hükümetlerin çoğunun iklim değişikliğiyle mücadelede yetersiz kaldığını belirtiyor. Özellikle büyük tarım şirketlerinin lobi faaliyetleri, karbon yoğun gıda üretimini sübvanse eden politikalar, dönüşümü engelliyor. Oysa Dünya Meteoroloji Örgütü verilerine göre, 2023 yılında aşırı hava olayları nedeniyle 30'dan fazla ülkede gıda krizi yaşandı. Vatandaşlar bu duruma karşı daha hazırlıklı olduklarını ancak hükümetlerin yapısal reformlardan kaçındığını ifade ediyor.
Brezilya ve Endonezya gibi ülkelerde orman yangınları ve tarım arazisi genişlemesi, iklim hedeflerini tehdit ederken, Avrupa Birliği ise Yeşil Mutabakat kapsamında tarım reformlarını yavaşlatıyor. Araştırmacılar, vatandaş meclislerinin karar alma süreçlerine dahil edilmesinin, politikalara meşruiyet kazandırabileceğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, gıda enflasyonu ve iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkileriyle doğrudan karşı karşıya. Küresel Vatandaş Meclisi'nin bu bulguları, Türk halkı için de geçerli: Halk, ormansızlaşmanın önlenmesi ve sürdürülebilir tarım politikaları konusunda hükümetten daha fazla adım bekliyor. Türkiye'nin iklim taahhütlerini yerine getirebilmesi için endüstriyel gıda sistemine yönelik toplumsal talebin dikkate alınması, aynı zamanda enflasyonla mücadelede kısa vadeli etkileri dengelenmesi gereken bir denklem. Bölgesel olarak, Suudi Arabistan ve Mısır gibi benzer gıda kırılganlığı olan ülkelerle iş birliği, bu alandaki küresel dönüşümde Türkiye'yi avantajlı konuma taşıyabilir.
