ABD Ordusu, savunma devi General Dynamics'e (GD) 533 milyon dolarlık dev bir topçu mühimmatı üretim tesisi kurması için sözleşme verdi, ancak tesis açıldığından bu yana tek bir mermi bile üretemedi. The War Zone'da yayınlanan habere göre, Teksas'taki tesiste montaj robotları sürekli arızalanırken, üretim hattı hiçbir zaman tam kapasite çalışmadı. Pentagon'un silah tedariklerinde yaşanan bu skandal, ABD'nin mühimmat stoklarını artırma çabalarını baltalıyor ve Ukrayna'ya yapılan yardımları etkileme potansiyeli taşıyor.
Robot Arızaları Üretimi Felç Etti
General Dynamics Ordnance and Tactical Systems, 2023 yılında ABD Ordusu ile 533 milyon dolarlık bir sözleşme imzalayarak Teksas'ın Mesquite kentinde ileri teknoloji bir topçu mühimmatı üretim tesisi kurmayı kabul etti. Tesisin, 155 mm'lik top mermilerinin montajında insan işçilerin yerine geçecek otomasyon sistemleriyle donatılması planlanmıştı. Ancak açılıştan bu yana geçen sürede, montaj robotları "garip" arızalar göstermeye başladı: sensörler yanlış kalibre edildi, robot kolları mermi parçalarını düzgün kavrayamadı ve üretim hattı sürekli durma noktasına geldi. Üretim hedeflerinin oldukça altında kalınması, Pentagon'un mühimmat stoklarını artırma planlarını sekteye uğrattı.
ABD Ordusu'nun şu anda aylık 30.000 155 mm mermi üretme hedefi bulunuyor; ancak bu tesisin hiç çalışmaması, bu hedefin gerçekleştirilmesini imkânsız hale getiriyor. General Dynamics sözcüsü yaptığı açıklamada, "Tesisin karşılaştığı zorlukların farkındayız ve üretim kapasitesini en kısa sürede devreye almak için ABD Ordusu ile yakın iş birliği içinde çalışıyoruz" dedi. Ancak sözcü, arızaların nedenleri veya tesise yapılan ek yatırımlar hakkında detay vermedi.
Küresel Mühimmat Krizi ve ABD Savunma Sanayii
Bu skandal, ABD'nin mühimmat tedarik zincirindeki kırılganlıkları gözler önüne seriyor. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik işgali sonrası artan mühimmat talebi, ABD'nin mevcut üretim kapasitesinin yetersiz olduğunu ortaya çıkarmıştı. Pentagon, müttefikleriyle birlikte aylık 100.000 mermi üretme hedefini koymuş olsa da, sanayi tabanı bu hedefe ulaşmaktan çok uzak. General Dynamics'in bu başarısız tesisi, ABD'nin savunma sanayiindeki kritik açıkları ve yeni teknolojilere yapılan devasa yatırımların beklenen sonuçları vermediğini gösteriyor.
Uzmanlar, bu tür arızaların özellikle otomasyon sistemlerinin yeterince test edilmeden seri üretime alınmasından kaynaklandığını belirtiyor. ABD Ordusu, bu sorunları çözmek için ek 100 milyon dolarlık bir bütçe ayırdığını ancak bunun da yetersiz olabileceğini kabul ediyor. Bu durum, yalnızca ABD'nin değil, aynı zamanda Avrupa'daki müttefiklerinin de mühimmat tedarikinde karşılaştıkları zorlukları artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, küresel savunma sanayiindeki tedarik zinciri kırılganlıklarını gösterirken, Türkiye'nin kendi mühimmat üretim kapasitesinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye, MKEK ve özel sektör kuruluşları aracılığıyla 155 mm top mermisi üretiminde önemli bir kapasiteye sahip olup, bu alanda dışa bağımlılığını azaltmış durumdadır. ABD'nin yaşadığı bu tür aksaklıklar, Türk savunma sanayiinin ihracat potansiyelini artırabilir. Özellikle NATO içinde mühimmat tedarikinde sıkıntı yaşayan müttefiklerin Türkiye'ye yönelebileceği değerlendiriliyor. Ancak Türkiye'nin de kendi otomasyon süreçlerinde yeterli testlerin yapılmasına özen göstermesi gerekiyor.
