ABD'de yapılan yeni bir anket, Gen Z kuşağının kapitalizme olan güveninin hızla eridiğini ortaya koydu. CBS News ve YouGov tarafından gerçekleştirilen ankete göre, 30 yaş altı Amerikalıların yalnızca yüzde 9'u kapitalizme 'çok olumlu' bakıyor. Bu oran, 65 yaş üstü Baby Boomer kuşağında yüzde 33'e kadar çıkıyor. Gençler arasında sosyalist fikirlere olan ilgi artarken, Demokratik Sosyalistler (DSA) gibi örgütlerin üye sayılarındaki patlama dikkat çekiyor.
Gen Z'nin kapitalizmden soğuması: Anketin çarpıcı sonuçları
Anket, Amerikan toplumundaki kuşaklar arası uçurumun derinliğini gözler önüne seriyor. 30 yaş altı katılımcıların yalnızca yüzde 9'u kapitalizme 'çok olumlu' bakarken, bu oran 30-44 yaş aralığında yüzde 19, 45-64 yaş aralığında yüzde 23 ve 65 yaş üstünde yüzde 33 olarak ölçüldü. Ayrıca, 18-29 yaş arasındakilerin yüzde 44'ü sosyalizme 'çok olumlu' ya da 'biraz olumlu' baktığını ifade etti. Bu veriler, gençlerin ekonomik sistemlere bakışında köklü bir değişim yaşandığını ortaya koyuyor.
Uzmanlar, bu eğilimin arkasında 2008 mali krizi, artan gelir eşitsizliği, öğrenci borçları ve konut fiyatlarındaki uçurum gibi faktörlerin yattığını belirtiyor. Gen Z, büyüme yıllarında ekonomik belirsizliklere tanıklık etti; pandemi ve iklim krizi gibi küresel sorunlar da bu kuşağın sistemlere olan güvenini daha da azalttı.
DSA'nın yükselişi ve siyasi etkileri
Demokratik Sosyalistler (DSA), özellikle Bernie Sanders'ın 2016 ve 2020 başkanlık kampanyalarının ardından büyük bir ivme kazandı. Örgütün üye sayısı 2016'da yaklaşık 6 bin iken 2023 itibarıyla 90 binin üzerine çıktı. Bu artışın önemli bir kısmını gençler oluşturuyor. DSA, 'Medicare for All', çevre koruma, işçi hakları ve öğrenci borçlarının silinmesi gibi politikaları savunarak geleneksel Demokrat Parti tabanından farklılaşıyor.
Bu hareketin yükselişi Amerikan siyasetinde de yankı buluyor. Kongre'de 'Squad' adı verilen sol kanat milletvekilleri (Alexandria Ocasio-Cortez, Ilhan Omar, Rashida Tlaib ve diğerleri) DSA'nın desteklediği isimler olarak öne çıkıyor. 2024 seçimlerinde bu grup, Demokrat Parti içinde daha baskın bir rol oynamaya hazırlanıyor. Ancak eleştirmenler, bu tür radikal söylemlerin bağımsız seçmenleri uzaklaştırabileceğini ve Cumhuriyetçilerin işine yarayabileceğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu kuşaksal dönüşüm, küresel ekonomik düzenin geleceği açısından Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. Türkiye, ihracatının büyük kısmını ABD ve Batı pazarlarına yapıyor; bu pazarlardaki değişimler Türk ekonomisini etkileyebilir. Ancak Türkiye'de gençler arasında benzer bir sosyalist yönelimin güçlü bir karşılığı bulunmuyor; daha çok milliyetçi ve muhafazakar hareketlere ilgi var. Yine de, küresel çapta artan eşitsizlik ve sosyalist fikirlere yönelim, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu gelişmekte olan ülkelerde ekonomik politikaların şekillenmesinde önemli bir tartışma yaratabilir.
