Gazze Şeridi'nde devam eden çatışmalar ve hava saldırıları nedeniyle binlerce sivil uzvunu kaybetmiş durumda. Ancak bu kişiler protez gibi temel tıbbi cihazlara erişimde ciddi sıkıntılar yaşıyor. Sınır geçişlerinin kapatılması, tıbbi malzeme yetersizliği ve sağlık sisteminin çöküş noktasına gelmesi, amputelerin günlük yaşamını neredeyse imkansız hale getiriyor. Birçoğu tekerlekli sandalyeye veya koltuk değneğine bağımlı, ancak bunların da sayısı yetersiz. Basit bir yürüyüş dahi büyük bir mücadeleye dönüşmüş durumda.
Artan Yaralı Sayısı ve Yetersiz İmkanlar
BM verilerine göre, Gazze'de 7 Ekim 2023'ten bu yana 50 binden fazla kişi yaralandı, bunların önemli bir kısmı bomba ve roket parçaları nedeniyle bacağını veya kolunu kaybetti. Ampute hastaların sayısı hızla artarken, protez laboratuvarları ve fizyoterapi merkezleri hedef alındı. Mevcut tesislerin çoğu ağır hasarlı veya kullanılamaz durumda. İnsani yardım kuruluşlarına göre, protez ihtiyacı duyan her 10 kişiden sadece 1'i sınırlı sayıdaki yardımla cihaz temin edebiliyor.
Hastalar ve sağlık çalışanları, protez parçalarının ve yapıştırıcı gibi sarf malzemelerinin Gazze'ye girişine izin verilmediğini belirtiyor. Ayrıca, elektrik ve temiz su kesintileri protez üretimini ve bakımını imkansız kılıyor. Özel ihtiyaçlara göre uyarlanmış protezlerin yokluğunda, amputeler eski veya hasarlı cihazları kullanmak zorunda kalıyor, bu da enfeksiyon ve başka komplikasyonlara yol açıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu insani kriz, sadece tıbbi bir sorun değil, aynı zamanda uzun vadede toplumsal ve ekonomik bir yıkım anlamına geliyor. On binlerce engelli bireyin rehabilitasyonu ve topluma kazandırılması için uluslararası acil yardım gerekiyor. Ancak bölgedeki devletler ve uluslararası kuruluşlar arasındaki siyasi anlaşmazlıklar, yardımların ulaştırılmasını engelliyor. Mısır ve İsrail arasındaki Refah Sınır Kapısı'nın statüsü, tıbbi tahliye ve malzeme girişi konusunda kilit rol oynuyor. BM ve Kızılay gibi kurumlar, kalıcı bir ateşkes ve insani koridor olmadan bu yaraların sarılamayacağını vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'ye insani yardım sevkiyatlarında aktif rol üstlenen ülkelerden biri. Ancak protez ve rehabilitasyon ekipmanları konusunda daha sistematik bir destek mekanizması devreye sokulabilir. Özellikle Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) ve AFAD aracılığıyla saha hastanelerine mobil protez atölyeleri kurulması, Türkiye'nin bölgedeki yumuşak gücünü artırabilir. Ayrıca, Filistinli amputelerin Türkiye'de tedavi edilmesine yönelik mevcut programlar genişletilmelidir. Bu kriz, Türkiye'nin insani diplomasi kapasitesini ortaya koyarken aynı zamanda Doğu Akdeniz'deki istikrarsızlığın yansımalarına karşı proaktif olması gerektiğini gösteriyor.
