ABD'de malul gaziler, havaalanı güvenlik kontrollerinde öncelikli geçiş imkanı sunan TSA PreCheck programından artık ücretsiz yararlanabilecek. Veterans Expedited TSA Screening (VETS) Safe Travel Act kapsamında hayata geçirilen düzenleme, belirli şartları taşıyan engelli gazilere 5 yıl geçerli üyelik ve 78 dolarlık kayıt ücretinden muafiyet sağlıyor. Ulaştırma Güvenlik İdaresi (TSA), programın engelli gazilerin seyahat deneyimini kolaylaştırmayı hedeflediğini açıkladı.
Kimler başvurabilir?
Programdan yararlanabilmek için başvuru sahibinin ABD Silahlı Kuvvetleri gazisi olması, TSA'nın belirlediği engellilik kriterlerini karşılaması ve geçerli bir kimlik belgesine sahip olması gerekiyor. Engellilik durumu, Gazi İşleri Bakanlığı (VA) tarafından en az %30 oranında maluliyet olarak belgelenmeli ya da gazi, savaş yaralanması veya görev sırasında oluşan bir engel nedeniyle terhis edilmiş olmalı. Ayrıca başvuru sahibinin ABD vatandaşı veya daimi ikametgah sahibi olması şartı aranıyor. TSA, başvuruların çevrimiçi olarak alınacağını ve kayıt işleminin yetkili merkezlerde yüz yüze tamamlanacağını duyurdu.
Başvuru süreci ve avantajları
Başvuru için öncelikle TSA'nın resmi web sitesi üzerinden bir hesap oluşturulması ve 'VETS Safe Travel Act' seçeneğinin işaretlenmesi gerekiyor. Ardından, başvuru sahibi kimlik ve maluliyet belgelerini yükleyerek 5 yıl geçerli üyelik için onay alabiliyor. Onaylanan gaziler, havaalanlarında özel şeritlerden geçerek ayakkabı, kemer ve hafif ceketlerini çıkarmak zorunda kalmıyor, dizüstü bilgisayar ve sıvılarını çantalardan ayırmadan güvenlik kontrolünden geçebiliyor. Bu, özellikle hareket kısıtlılığı olan gaziler için önemli bir kolaylık sağlıyor.
TSA, programın ilk yılında yaklaşık 500 bin gazinin yararlanmasını bekliyor. Daha önce ücretli üyelik alan gaziler ise mevcut üyeliklerinin bitiminde yeni düzenlemeden faydalanabilecek. Uzmanlar, bu adımın gazilerin seyahat engellerini azaltarak topluma entegrasyonlarını destekleyeceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD, gazilere yönelik bu tür ayrıcalıklarla askeri personelin sivil hayata uyumunu kolaylaştırmayı hedefliyor. Benzer uygulamalar, Avrupa ülkelerinde ve Kanada'da da mevcut. Örneğin Kanada, malul gazilere havaalanlarında öncelikli geçiş hakkı tanırken, İngiltere'de de engelli yolcular için özel hizmetler sunuluyor. Ancak ABD'deki bu düzenleme, gazilere yönelik en kapsamlı güvenlik geçiş programı olarak öne çıkıyor. Küresel havacılık sektöründe engelli yolcuların ihtiyaçlarına yönelik artan farkındalık, benzer düzenlemelerin diğer ülkelerde de yaygınlaşmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de askerlik hizmeti sırasında engelli hale gelen gazilere yönelik çeşitli sosyal haklar ve seyahat kolaylıkları bulunuyor. Ancak ABD'deki gibi özel bir havaalanı güvenlik geçiş programı henüz mevcut değil. Bu uygulama, Türkiye'deki engelli gazilerin hava seyahatlerinde karşılaştıkları bürokratik engellerin azaltılması için bir model oluşturabilir. Ayrıca, küresel havacılık standartlarının gelişmesi, Türk havaalanlarında da benzer düzenlemelerin hayata geçirilmesini teşvik edebilir. Bu, Türk gazilerinin yaşam kalitesini artırmanın yanı sıra, Türkiye'nin engelli hakları konusundaki uluslararası imajına olumlu katkı sağlayabilir.
