Gana’nın LGBTQ topluluğu, ülke parlamentosunun eşcinsel ve LGBTQ+ faaliyetlerini suç sayan kapsamlı bir yasa tasarısını kabul etmesiyle birlikte büyük bir korku ve belirsizlik içine sürüklendi. Aktivizm ve onur yürüyüşleri gibi LGBTQ+ yanlısı faaliyetlerin cezalandırılmasını öngören yasa, toplu olarak hakların kaybedilmesi endişesine yol açtı. Toplum liderleri, yasanın Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama tarafından onaylanması halinde birçok kişinin evini, işini ve sağlık hizmetlerine erişimini kaybedebileceğini belirtiyor.
Yasanın Detayları ve Toplum Üzerindeki Etkisi
Gana parlamentosu tarafından 28 Şubat’ta kabul edilen “Uygun İnsan Cinsel Hakları ve Gana Aile Değerleri Yasası” olarak bilinen tasarı, LGBTQ+ bireylerin temel haklarını hedef alıyor. Yasa, “kasıtlı eşcinsel cinsel faaliyetleri” suç saymanın yanı sıra, LGBTQ+ örgütlerinin kurulmasını veya desteklenmesini yasaklıyor. Ayrıca, eşcinsel evliliklerin tanınmamasını ve bu tür birlikteliklerin “reklamının” yapılmasının cezalandırılmasını öngörüyor. Yasanın ihlali durumunda 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
LGBTQ+ topluluk liderleri, yasanın yürürlüğe girmesi halinde baskı ve şiddetin artacağını ifade ediyor. Başkent Akra’da faaliyet gösteren LGBTQ+ hakları savunucusu Alex Kofi Donkor, “İnsanlar panik halinde. Ev sahipleri kiracılarını tahliye etmekle tehdit ediyor, işverenler işten çıkarmalardan bahsediyor. Sağlık hizmetlerinden yararlanmak da riskli hale gelecek” dedi. Birçok kişi, yasanın muhbirliği teşvik eden maddeleri nedeniyle komşularının veya arkadaşlarının ihbarıyla hedef haline gelebileceğinden endişe duyuyor. Sivil toplum örgütleri, yasanın Gana’nın uluslararası yükümlülüklerine ve anayasal güvencelere aykırı olduğunu savunarak, Cumhurbaşkanı Mahama’yı tasarıyı veto etmeye çağırıyor.
Bölgesel ve Küresel Bağlam
Gana’daki bu gelişme, Afrika kıtasında LGBTQ+ haklarına yönelik artan baskının bir yansıması. Uganda, Kenya ve Nijerya gibi ülkelerde de benzer yasalar çıkarılırken, Güney Afrika ise kıtada eşcinsel evliliği yasal olarak tanıyan tek ülke konumunda. Batı Afrika bölgesinde ise Gana’nın bu adımı, diğer ülkeler için de emsal teşkil edebilir. Uluslararası toplumdan tepkiler gecikmedi. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, yasanın “ayrımcı ve insan hakları ihlali” olduğunu belirterek Gana hükümetini geri adım atmaya çağırdı. ABD ve Avrupa Birliği de benzer açıklamalarla endişelerini dile getirdi. Ancak Gana’daki muhafazakâr dini ve geleneksel liderler, yasayı “aile değerlerini koruma” gerekçesiyle savunuyor. Anketler, Gana halkının büyük çoğunluğunun eşcinselliğe karşı olduğunu gösteriyor; bu da yasanın halk nezdinde belirli bir desteğe sahip olduğuna işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gana’daki bu gelişme, Türkiye’nin doğrudan dış politikasını etkilemese de, Türkiye’nin Afrika kıtasındaki artan nüfuzu bağlamında dikkat çekicidir. Türkiye, son yıllarda Gana ile ticari ve diplomatik ilişkilerini güçlendirmiş, büyükelçilik açmış ve kalkınma yardımlarında bulunmuştur. Bu tür iç siyasi gelişmeler, Türkiye’nin insan hakları ve demokrasi söylemiyle çelişebileceği için Ankara’nın bölgedeki pozisyonunu zorlayabilir. Ayrıca, küresel çapta LGBTQ+ karşıtı yasaların artması, uluslararası örgütlerde ve BM gibi platformlarda Türkiye’nin oy kullanma tercihlerini gündeme getirebilir. Türkiye’nin kendi iç hukukunda LGBT bireylerin hakları konusunda sınırlı düzenlemeler bulunmakla birlikte, Gana’daki gelişme Ankara’nın kıtadaki “insani diplomasi” imajını olumsuz etkileyebilir.
