Gana, geçtiğimiz hafta parlamentoda kabul edilen ve LGBT+ faaliyetlerini suç sayan sert yasanın ardından, 4. Afrika Parlamentolar Arası Aile Değerleri Konferansı'na ev sahipliği yapıyor. Ülkenin Meclis Başkanı Alban Bagbin, Batılı ülkelerin Gana'yı 'geleneksel aile değerlerini' korumaktan vazgeçirmek için yardım paralarıyla şantaj yaptığını söyledi. Konferans, Afrika kıtasının dört bir yanından milletvekillerini ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getiriyor.
Gelişmenin arka planı
Gana Parlamentosu, 28 Şubat 2024'te, LGBT+ bireylerin haklarını ciddi şekilde kısıtlayan bir yasa tasarısını kabul etti. 'İnsan Cinsel Hakları ve Aile Değerleri Yasası' olarak bilinen düzenleme, eşcinsel ilişkileri suç sayıyor, LGBT+ savunuculuğunu yasaklıyor ve bu tür faaliyetleri destekleyenlere hapis cezası öngörüyor. Yasa tasarısı, Gana'nın muhafazakar toplumunda geniş destek bulurken, uluslararası toplumdan sert tepkiler aldı.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, yasayı 'insan haklarına darbe' olarak nitelendirirken, ABD ve Avrupa Birliği, Gana'ya yönelik yardımların gözden geçirilebileceği uyarısında bulundu. Gana Meclis Başkanı Alban Bagbin, bu eleştirilere yanıt olarak, 'Batılı ülkeler, değerlerimizi korumamız karşılığında bize şantaj yapıyor. Ancak biz Gana olarak egemenliğimizden ve inançlarımızdan ödün vermeyeceğiz' dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
Afrika kıtasında LGBT+ hakları konusunda derin bir ayrışma yaşanıyor. Güney Afrika, eşcinsel evliliği yasallaştıran tek Afrika ülkesi olarak öne çıkarken, Nijerya, Uganda ve Kenya gibi ülkelerde eşcinsellik suç sayılıyor. Uganda, 2023'te dünyanın en sert LGBT+ karşıtı yasalarından birini kabul etmişti. Gana'nın bu yasası, bölgedeki muhafazakar dalganın bir parçası olarak görülüyor.
Konferans, 'aile değerleri' kavramı altında bu tür yasaları meşrulaştırmayı amaçlıyor. Ancak eleştirmenler, bu tür konferansların aslında insan hakları ihlallerini meşrulaştırmak için kullanıldığını savunuyor. Batılı ülkelerin yardım tehditleri ise Afrika ülkeleri arasında 'neo-sömürgecilik' olarak eleştiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gana'daki bu gelişme, Türkiye'nin Afrika ile ilişkilerinde önemli bir sınav oluşturuyor. Türkiye, son yıllarda Gana dahil birçok Afrika ülkesiyle ekonomik ve diplomatik bağlarını güçlendirmiştir. Ancak LGBT+ hakları gibi hassas konularda Türkiye'nin net bir duruşu bulunmamakla birlikte, muhafazakar tabanı nedeniyle benzer değerleri paylaştığı izlenimi verebilir. Bu durum, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkilerinde de bir kırılma noktası yaratabilir; zira AB, insan hakları ihlallerini sert şekilde eleştirmektedir. Türkiye'nin Afrika açılımı, bu tür insan hakları tartışmalarından etkilenmeden sürdürülebilir mi, önümüzdeki dönemde cevaplanması gereken bir sorudur.
