Gambiya'nın ilk kör hakimi Muhammed Krubally, on yıldır adalet sisteminde görme engellilerin karşılaştığı zorlukları ve bu alanda kaydedilen ilerlemeyi ortaya koyuyor. Krubally, görme engelli bireylerin hukuk mesleğinde karşılaştığı engelleri aşarak önemli bir farkındalık yaratırken, sistemin hâlâ görme engellilere göre tasarlanmadığını vurguluyor.
Gambiya'da kör bir hakimin yükselişi
Muhammed Krubally, Gambiya'da görme engelli bir hakim olarak görev yapıyor. On yılı aşkın süredir adalet sisteminin içinde yer alan Krubally, hem kişisel başarısıyla hem de sistemdeki eksikliklere dikkat çekmesiyle tanınıyor. Gambiya'da görme engelli bireylerin hukuk eğitimi ve mesleki kariyerlerinde karşılaştığı zorluklar, ülkenin genel olarak engelliler için yeterli altyapıya sahip olmamasından kaynaklanıyor. Krubally'nin deneyimi, bu alanda farkındalık yaratılmasına katkı sağlıyor.
Krubally, kör bir hakim olarak görev yaparken mahkeme salonlarındaki fiziksel engeller, belgelerin erişilebilir formatta olmaması ve teknolojik altyapı yetersizliği gibi sorunlarla mücadele ediyor. Ancak son yıllarda bazı ilerlemeler de kaydedilmedi değil. Örneğin, bazı mahkemelerde sesli okuma sistemleri ve ekran okuyucu yazılımların kullanımı yaygınlaşmaya başladı. Yine de Krubally, sistemin tamamen kapsayıcı hale gelmesi için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini belirtiyor.
Gambiya'da engelli hakları konusunda son yıllarda bazı yasal düzenlemeler yapıldı. 2021 yılında kabul edilen Engelli Hakları Yasası, engellilerin eğitim, istihdam ve kamu hizmetlerine erişimini güvence altına almayı amaçlıyor. Ancak uygulamada hâlâ ciddi sorunlar bulunuyor. Krubally'nin hikayesi, yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi ve toplumsal farkındalığın artırılması açısından önemli bir örnek teşkil ediyor.
Bölgesel ve küresel bağlam
Gambiya, Batı Afrika'da yer alan ve yaklaşık 2,5 milyon nüfuslu bir ülke. Ülke, demokrasiye geçiş sürecinde önemli adımlar atmış olsa da, engelli bireylerin hakları konusunda hâlâ kat edilmesi gereken mesafe bulunuyor. Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'ni imzalayan ülkeler arasında yer alan Gambiya, bu alanda uluslararası taahhütlerini yerine getirme çabasında. Ancak kaynak yetersizliği ve altyapı eksiklikleri, uygulamada sorunlara yol açıyor.
Küresel ölçekte bakıldığında, görme engelli hakimlerin sayısı oldukça az. Dünya genelinde birçok ülkede görme engelliler hukuk mesleğinde çeşitli ayrımcılıklarla karşılaşıyor. Krubally'nin deneyimi, bu alanda farkındalık yaratılması ve diğer ülkeler için örnek oluşturması açısından önemli. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, engelli bireylerin adalet sistemine erişimi konusunda benzer sorunlar yaşanıyor.
Gambiya'da sivil toplum kuruluşları, engelli hakları konusunda savunuculuk faaliyetleri yürütüyor. Ancak bu kuruluşların kaynakları sınırlı. Krubally gibi öncü isimlerin varlığı, hem toplumsal farkındalığı artırıyor hem de politika yapıcılar üzerinde baskı oluşturuyor. Son yıllarda hükümetin engelli hakları konusunda attığı adımlar, uluslararası toplumun da dikkatini çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, engelli hakları konusunda son yıllarda önemli yasal düzenlemeler yapmış olsa da, uygulamada benzer sorunlarla karşılaşabiliyor. Gambiya'da yaşanan gelişmeler, Türkiye'nin de engelli bireylerin adalet sistemine tam erişimini sağlama konusunda atması gereken adımları hatırlatıyor. Türkiye'de görme engelli hakimlerin sayısı sınırlı olmakla birlikte, bu alanda farkındalık artıyor. Ayrıca Türkiye, Afrika'daki kalkınma işbirlikleri çerçevesinde engelli hakları konusunda da projeler yürütebilir. Bu tür haberler, Türkiye'nin uluslararası alanda engelli hakları savunuculuğu yapması için bir fırsat sunuyor.
