Dünyanın en büyük yedi sanayileşmiş ülkesinin liderleri, Fransa’nın ev sahipliğinde düzenlenen G7 Zirvesi’nde, Ukrayna’nın bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüğünü savunma çabalarına yönelik “sarsılmaz destek” taahhüdünü içeren ortak bir bildiri yayımladı. Bildiride, Ukrayna’ya daha fazla hava savunma sistemi tedarik edileceği ve askeri yardımın sürdürüleceği vurgulanırken, ABD’nin olası bir Donald Trump döneminde Ukrayna’ya desteği azaltacağı yönündeki endişelerin liderler arasında gündeme gelmediği bildirildi.
Bildirinin detayları ve hava savunma taahhüdü
G7 liderleri, yayımladıkları ortak deklarasyonda, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığını “açık bir uluslararası hukuk ihlali” olarak nitelendirerek, Kiev yönetimine verilen askeri, ekonomik ve insani desteğin artırılması konusunda mutabık kaldı. Özellikle hava savunma sistemlerinin Ukrayna’nın en acil ihtiyacı olduğu belirtilen metinde, “Ukrayna halkının savunması için hava savunma yeteneklerini güçlendirmeye devam edeceğiz” ifadesine yer verildi.
Zirve öncesinde, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden seçilmesi halinde Ukrayna’ya desteği azaltabileceği endişeleri Avrupa başkentlerinde tartışılırken, Fransa’daki toplantıda bu konunun doğrudan gündeme gelmediği belirtildi. Fransız yetkililer, “Bildirinin tonu, mevcut ABD yönetiminin politikalarına tam uyumlu olarak hazırlandı” yorumunda bulundu.
Bildiride ayrıca, Rusya’ya yönelik yaptırımların sıkılaştırılması ve dondurulmuş Rus varlıklarının Ukrayna’nın yeniden inşası için kullanılması konusunda ilerleme kaydedildiği ifade edildi. Liderler, Ukrayna’nın NATO üyeliğine yönelik uzun vadeli taahhütlerini yinelerken, ülkenin Avrupa-Atlantik entegrasyonunun “geri döndürülemez” olduğunu vurguladı.
Bölgesel ve küresel boyut: Batı’nın birlik mesajı
G7 zirvesi, Ukrayna savaşının ikinci yılına yaklaşılırken Batı ittifakının dayanışmasını sınaması açısından kritik bir dönemeçti. Mart 2024’te düzenlenen toplantıda, Avrupa ülkelerinin Ukrayna’ya yönelik desteğin sürekliliği konusunda hemfikir olduğu, ancak ABD’de Kasım ayında yapılacak başkanlık seçimlerinin bu desteğin geleceğini belirsiz kıldığı gözlendi.
Analistler, bildirinin güçlü diline rağmen, somut taahhütlerin ne ölçüde yerine getirileceğinin belirsiz olduğunu belirtiyor. Özellikle hava savunma sistemlerinin tedarikinde yaşanan lojistik ve siyasi engeller, Ukrayna’nın sahadaki ihtiyaçlarının karşılanmasını zorlaştırıyor. Avrupa Birliği’nin mühimmat üretim kapasitesini artırma çabaları ise henüz istenen seviyeye ulaşmış değil.
Zirve aynı zamanda, Almanya’nın Ukrayna’ya Taurus seyir füzelerinin teslimi konusundaki isteksizliği ve Macaristan’ın yeni yaptırım paketlerine vetosu gibi ittifak içi ayrışmaları da gölgesinde barındırdı. Bununla birlikte, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Ukrayna’ya daha uzun menzilli silahlar sağlama önerisi diğer liderler tarafından ihtiyatla karşılandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
G7'nin Ukrayna’ya hava savunma desteği taahhüdü, Türkiye’nin Karadeniz’deki güvenlik dengelerini doğrudan etkiliyor. Ankara, Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında savaş gemilerinin geçişini sınırlarken, Batı’nın Ukrayna’ya silah sevkiyatını dengeli bir şekilde yönetmeye çalışıyor. G7 bildirisinin Rusya’yı daha fazla kışkırtmaması, Türkiye’nin arabuluculuk rolü bakımından önemli. Ayrıca, dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması fikrine mesafeli duran Türkiye, alternatif finansal mekanizmaların devreye girmesini tercih ediyor. Küresel gıda güvenliği ve Karadeniz tahıl koridoru gibi konularda Ukrayna’nın direncinin korunması, Türkiye’nin çıkarına.
